De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) ligt opnieuw onder een vergrootglas. In Zwolle maakte het Openbaar Ministerie (OM) dinsdag bekend dat het bedrijf een boete van 20 miljoen euro boven het hoofd hangt. Het verwijt: jarenlang rommelig en onzorgvuldig omgaan met afvalwater uit de gaswinning. Volgens justitie zijn er stoffen in de bodem gebracht zonder dat daar vergunningen voor waren, terwijl die juist bedoeld zijn om milieu en omgeving te beschermen.
Aanleiding voor onderzoek
Het onderzoek kwam niet uit de lucht vallen. Tijdens controles van vrachtwagens met proceswater viel toezichthouders iets op. Op de papieren stonden telkens andere productcodes en omschrijvingen. Daarbij ging het vaak om grote ladingen. Die combinatie wekte argwaan. Voor het OM was dat reden om dieper te graven. Uiteindelijk verschoof de aandacht naar een periode van twaalf jaar, tussen 2010 en 2022.
Afvalwater in Borgsweer
Uit het onderzoek blijkt dat afvalstromen uit de gaswinning in de Noordzee in die jaren naar Borgsweer in Groningen zijn gebracht. Daar werd het water diep in de ondergrond geïnjecteerd. Officieel gebeurde dat met vergunningen voor regulier afvalwater, maar volgens justitie ging het in werkelijkheid om gevaarlijk afval waarvoor nooit toestemming is verleend.
Aanwezigheid van kwik
Het afvalwater bestond uit water en aardgascondensaat. Daarbij zat ook kwik, een stof die schadelijk is voor mens en milieu. Daarmee valt het onder de noemer gevaarlijk afval. Voor het ontvangen, mengen en injecteren van zulke stromen zijn vergunningen verplicht. Alleen zo kan er toezicht worden gehouden op hoeveelheden en risico’s.
Onzorgvuldig en niet transparant
Het OM stelt dat de NAM bewust een verkeerd beeld gaf en zich daardoor onverantwoord heeft gedragen. Voor iedere Nederlander geldt dat de wet- en regelgeving moet worden gevolgd. Dat is niet anders voor een groot en gespecialiseerd bedrijf als de NAM, aldus het OM.
Pogingen tot beïnvloeding
Uit tapgesprekken komt naar voren dat de top van de NAM boos reageerde toen ook hun rol in beeld kwam bij het onderzoek. Volgens het OM probeerde het bedrijf daarop via politieke kanalen invloed uit te oefenen, maar zonder resultaat. Juist een onderneming van dit formaat zou volgens justitie transparant en zorgvuldig moeten zijn, zeker in een regio waar gaswinning al jaren gevoelig ligt.
Financieel voordeel
Het onderzoek laat verder zien dat de NAM door de overtredingen ruim 5,6 miljoen euro aan kosten heeft bespaard. Volgens justitie mag misdaad niet lonen en moet dit bedrag worden teruggevorderd. De strafeis van 20 miljoen euro wordt passend genoemd, gezien de schaal van het bedrijf en de lange periode waarin de overtredingen plaatsvonden.
Bron: OM
