Het PISA-onderzoek van 2023 heeft aangetoond dat de leesvaardigheid en het leesplezier van Nederlandse 15-jarigen zorgelijk afnemen. Uit dit internationale onderzoek blijkt dat een derde van de jongeren in Nederland niet goed genoeg kan lezen om mee te komen op school, waardoor zij het risico lopen laaggeletterd te raken. “Sinds 2019 zien we een significante daling in het PISA-onderzoek in leesvaardigheid”, meldt het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. “Dat geeft aanleiding tot actie.”
De invloed van digitale media op leesgewoonten
Volgens de CPNB, de organisator van de Boekenweek, spelen digitale media een grote rol in de afnemende leestijd onder jongeren. “De Boekenweek werd 90 jaar geleden voor het eerst gehouden, toen de organisatoren vreesden dat er door onder meer bioscoopbezoek steeds minder gelezen zou worden. Die bioscoop kan je nu vervangen voor sociale media”, aldus CPNB. Deze moderne vormen van entertainment leiden tot een oppervlakkiger consumptie van tekst en een verminderde neiging tot dieplezen.
Stabiliteit in boekverkoop biedt een lichtpunt
Ondanks de afname in leestijd, blijft de verkoop van boeken verrassend stabiel. Met een totaal van 43 miljoen verkochte boeken vorig jaar, blijft de interesse in het fysieke boek bestaan. Dit wijst op een onderliggende waardering voor literatuur die de Boekenweek jaarlijks viert en probeert te versterken.
Vroegtijdig leesonderwijs als fundament voor leesvaardigheid
Stichting Lezen zet zich in om lezen bij jongeren te bevorderen, vanaf de jongste leeftijd. “Het is belangrijk dat ze al vroeg in aanraking komen met lezen”, zegt Tamar van Gelder, directeur van de stichting. Ze wijst op initiatieven zoals het ‘BoekStartkoffertje’ dat aan jonge ouders wordt gegeven. “Dat begint bij het consultatiebureau, waar kersverse ouders worden gewezen op het zogeheten ‘BoekStartkoffertje’ met babyboekjes.” Door kinderen vroeg voor te lezen, worden zowel leesmotivatie als leesvaardigheid versterkt, wat een positieve invloed heeft op hun verdere onderwijs en ontwikkeling.
Effectief leesonderwijs cruciaal voor toekomstige generaties
Het belang van leesonderwijs is onmiskenbaar en wordt steeds meer geïntegreerd in verschillende onderwijsniveaus. Scholen en bibliotheken spelen een belangrijke rol in het aanmoedigen van lezen. De overheid heeft ook geïnvesteerd in de ‘bibliotheek op school’, waarbij leesconsulenten ingezet worden om het lezen te faciliteren en te stimuleren. “Je ziet echt dat leerlingen daar goed op reageren”, zegt Martijn Nicolaas, teamleider specialisten van Stichting Lezen.
Vooruitzichten op leesvaardigheid voorzichtig positief
Ondanks de huidige uitdagingen is er een voorzichtig optimisme over de toekomst van de leesvaardigheid in Nederland. Directeur Van Gelder van Stichting Lezen hoopt op een stabilisatie en lichte groei in de komende jaren, dankzij de ingezette maatregelen en programma’s.
Bron: NOS
