Na jaren van volle afdelingen melden verpleeghuizen in verschillende delen van het land juist lege kamers. Een opmerkelijke draai, want lange tijd was er juist een tekort aan plekken voor ouderen met een zware zorgvraag. Het RIVM en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport onderzoeken wat er achter deze verschuiving schuilgaat.
Zorg verschuift van verpleeghuis naar huis
Steeds meer ouderen kiezen ervoor om langer thuis te blijven wonen, ook als hun gezondheid achteruitgaat. Dat ziet Anneke Westerlaken, voorzitter van brancheorganisatie ActiZ. Tegenover de NOS zegt ze dat veel mensen liever kiezen voor zorg aan huis, eventueel met hulp van familie of wijkverpleging.
Die ontwikkeling zorgt voor een andere dynamiek in de ouderenzorg. Bewoners komen tegenwoordig pas in het verpleeghuis terecht wanneer hun zorgvraag heel hoog is. Daardoor verblijven ze er korter, en komen kamers sneller weer vrij.
Kortere wachtlijsten, maar geen evenwicht
Hoewel er nog altijd duizenden mensen wachten op een plek, neemt de druk af. Volgens recente cijfers gaat het nu om zo’n 18.000 ouderen, tegen 22.000 een jaar eerder. Toch melden sommige instellingen leegstand. Dat lijkt tegenstrijdig, maar veel mensen op de wachtlijst hebben nog geen directe zorg nodig. Zij schrijven zich alvast in — vaak uit voorzorg, of omdat ze hopen op een plek in hun eigen woonplaats.
Het gevolg is een onrustig beeld: hier en daar staan kamers leeg, terwijl andere verpleeghuizen nog vol zitten.
Thuis wonen vraagt om andere woningen
Wie thuis kan blijven wonen, doet dat het liefst. Maar daarvoor zijn wel geschikte huizen nodig, benadrukt Westerlaken. Denk aan gelijkvloerse woningen of appartementen waar hulpmiddelen kunnen worden bevestigd, bijvoorbeeld een tillift aan het plafond.
Ook vraagt ze aandacht voor buurthuizen en ‘zorgzame wijken’, waar bewoners, vrijwilligers en zorgprofessionals samenwerken. In zulke gemeenschappen ontstaan initiatieven tegen eenzaamheid, maar worden ook praktische cursussen gegeven, bijvoorbeeld over valpreventie.
Vergrijzing zet zorg onder druk
De cijfers laten zien dat de uitdaging groter wordt. “Het aantal 80-plussers zal de komende jaren verdubbelen,” zegt Westerlaken. Volgens het CBS stijgt het aantal ouderen van 900.000 in 2024 naar 1,8 miljoen in 2045. Het aantal mensen met dementie groeit mee: van 310.000 nu naar meer dan een half miljoen in 2040.
“We weten niet hoe de zorgvraag zich zal ontwikkelen, maar we weten wel dat verpleeghuizen niet snel worden bijgebouwd,” waarschuwt ze.
De leegstand van vandaag zegt dus niet alles over morgen. Terwijl sommige kamers nu nog openstaan, nadert een toekomst waarin de vraag naar ouderenzorg alleen maar zal groeien.
Bron: NOS
