Femicide is een groeiend probleem in Nederland en wordt steeds vaker benoemd als rode vlag bij huiselijk geweld. Om daar sneller op in te grijpen, start in september een landelijke pilot. Slachtoffers van een wurgpoging kunnen vanaf 15 september 2025 binnen korte tijd aanvullend forensisch medisch onderzoek krijgen.
Het gaat om een samenwerking tussen het Openbaar Ministerie (OM), de politie en het Landelijk Onderzoeks- en Expertisebureau FMO (LOEF). Door in de eerste 48 uur na een melding gericht onderzoek te doen, wordt letsel dat anders snel verdwijnt toch zichtbaar. De proef begint in Midden-Nederland en rolt daarna uit naar Oost-Nederland en Oost-Brabant. Later volgt uitbreiding naar de rest van het land.
Sneller zicht op letsel
Volgens Mirjam Warnaar, landelijk officier van justitie forensische opsporing, kan inwendig letsel vaak niet direct met het blote oog worden vastgesteld:
“Bij wurgpogingen is aan de buitenkant vaak niet zo veel te zien, maar kan er inwendig wel schade zijn toegebracht. We gaan nu met deze grote pilot onderzoeken of we kunnen vaststellen dat er bij het slachtoffer inwendig letsel aanwezig is. We moeten dan wel snel handelen omdat dit letsel na korte tijd weer verdwijnt.”
Met de nieuwe werkwijze kan binnen 48 uur na melding bij de politie aanvullend onderzoek plaatsvinden door het LOEF. Warnaar benadrukt dat dit belangrijk is voor de waarheidsvinding, de beoordeling van de ernst van de zaak en de hoogte van de straf. Ook draagt de pilot bij aan meer kennis over deze vorm van mishandeling.
Samenwerking tussen disciplines
Martin Sitalsing, landelijk portefeuillehouder Zorg en Veiligheid van de politie, noemt de proef een voorbeeld van gezamenlijke inzet:
“Deze pilot is een goed voorbeeld van de brede samenwerking om de aanpak van ernstig huiselijk geweld nog beter vorm te geven. De verbinding tussen forensisch en medisch onderzoek is nodig om de rode vlaggen te duiden en de bewijslast te versterken.”
De pilot wordt ondersteund door subsidie van het ministerie van Justitie en Veiligheid, bedoeld voor wetenschappelijk onderzoek door het LOEF.
Signalen van escalatie
Judith van Schoonderwoerd den Bezemer, landelijk officier van justitie huiselijk geweld en seksuele misdrijven, wijst op de ernst van de problematiek:
“Jaarlijks komen tientallen vrouwen door (partner)geweld om het leven. Nog veel meer vrouwen hebben te maken met mishandeling en intieme terreur. Wurgpogingen zijn een van de belangrijkste rode vlaggen voor verdere escalatie en soms zelfs femicide.”
Volgens haar kan het sneller vaststellen van verwurging leiden tot effectievere interventies.
Aanvullende medische technieken
Het LOEF zet bij de pilot nieuwe methoden in om verwurging vast te leggen. Medisch directeur Guido Reijnen licht toe:
“Met aanvullende medische technieken kunnen we nu, naast het standaard forensisch medisch onderzoek, ook inwendig verwurgingsletsel (niet fatale strangulatie) vastleggen ten behoeve van waarheidsvinding. Denk daarbij aan netvliesbloedingen, letsel in de keelholte en onderhuidse zwellingen in de hals.”
Volgens Reijnen is verwurging een belangrijke indicator voor escalerend huiselijk geweld en mogelijk femicide, waardoor zichtbaar maken van dit letsel essentieel is.
Registratie femicidezaken
Het OM houdt sinds 2024 bij hoeveel geweldsmisdrijven leiden tot een vrouwelijke slachtoffer. Dat jaar werden 24 moord- en doodslagzaken geregistreerd en 49 pogingen daartoe. Zaken waarbij de dader ook zelf overlijdt, vallen buiten de statistieken omdat er geen strafzaak volgt.
Bron: OM
