In augustus werd het thuisfront van gevangenispersoneel in verschillende steden opgeschrikt door geweld. In drie gevallen ging het om explosies bij woningen van medewerkers. Bij één incident raakte een werknemer gewond. Een vierde medewerker werd op straat zwaar mishandeld met een honkbalknuppel. Deze gebeurtenissen staan vermeld in de maandelijkse voorvallenlijst van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).
De reeks incidenten startte begin augustus. Op 2 augustus was een woning van een medewerker van de penitentiaire inrichting (PI) Heerhugowaard doelwit van een explosie. De volgende dag werd bij hetzelfde adres brand gesticht. Later die maand, op 20 augustus, volgde een tweede explosie bij een huis van een medewerker van de PI Krimpen aan den IJssel. Daarbij liep de bewoner verwondingen op.
Nog geen dag later, in de nacht van 21 op 22 augustus, vond opnieuw een ontploffing plaats, ditmaal bij een woning in Westzaan. Daar woont een medewerker van het Justitieel Complex Zaanstad. Alle getroffen huizen liepen schade op.
Mishandeling in Alphen aan den Rijn
Naast de explosies werd op 29 augustus een medewerker van de PI Alphen aan den Rijn aangevallen. Volgens de officiële lijst verscheen de dader plotseling en sloeg hij het slachtoffer met een honkbalknuppel. De medewerker moest in het ziekenhuis worden behandeld.
Deze reeks laat zien dat het geweld niet beperkt blijft tot de muren van de gevangenis, maar doordringt in het persoonlijke leven van medewerkers.
Verspreid over het land
Volgens Jannine van den Berg, directeur gevangeniswezen bij DJI, is de toename opvallend. “We hebben dit in het verleden ook gezien, maar deze aantallen zijn nieuw.”
De betrokken medewerkers werken allemaal in verschillende inrichtingen. Dat maakt de incidenten volgens Van den Berg extra zorgwekkend. “Het gebeurt verspreid over het hele land. Dat betekent ook dat we niet met één clubje gedetineerden te maken hebben die hun focus nu hebben gelegd op onze collega’s in de privésituatie.”
Juist doordat er geen duidelijk patroon zichtbaar is, vreest DJI dat de incidenten afzonderlijk zijn ontstaan. “Dat maakt het ook voor ons alarmerend,” aldus Van den Berg.
Politie en DJI onderzoeken
De politie doet onderzoek naar de explosies en de mishandeling. Tegelijkertijd voert de DJI intern onderzoek uit. Daarbij wordt gekeken of er een directe aanleiding kan zijn. “Heeft een gevangenisbewaarder bijvoorbeeld een reprimande gegeven aan een gedetineerde? Daardoor weten we: het kan misschien uit die hoek komen,” legt Van den Berg uit.
Het is nog onduidelijk hoe de daders aan de adressen van de medewerkers zijn gekomen. De DJI probeert dat te achterhalen. “We trainen onze mensen ook om vooral geen privégegevens met elkaar te delen. We gebruiken als we aan het werk zijn ook geen achternamen,” zegt Van den Berg. Toch kan een naam worden opgevangen of kunnen bekenden van gedetineerden iemand volgen van werk naar huis.
Impact op medewerkers
De directeur benadrukt dat de incidenten diep ingrijpen in het leven van personeel. “We weten allemaal dat als je in het gevangeniswezen werkt je te maken kunt krijgen met geweld tijdens je werk, maar in je privéleven is echt wat anders. Dan heb je te maken met je familie, je gezin en je vrienden. Ik vind het echt niet kunnen. Dit gaat echt de grens over.”
Medewerkers zouden zich volgens haar veilig moeten voelen in hun eigen omgeving. De gebeurtenissen van augustus laten zien dat dit niet vanzelfsprekend is.
Toenemende druk op het gevangeniswezen
De recente golf van geweld staat niet op zichzelf. Al langere tijd signaleren vakbonden en deskundigen dat de druk op gevangenispersoneel groeit. Het werk brengt van nature risico’s met zich mee, maar aanvallen buiten werktijd voegen daar een nieuwe laag van dreiging aan toe.
Daarnaast kampen veel inrichtingen met personeelstekorten. Als het gevoel van veiligheid onder medewerkers afneemt, kan dat de werving en het behoud van personeel verder bemoeilijken. Daarmee komt de continuïteit van het gevangeniswezen mogelijk onder druk te staan.
Grenzen tussen werk en privé vervagen
De incidenten illustreren hoe dun de scheidslijn is tussen werk en privé voor gevangenispersoneel. Waar normaal gesproken geweld binnen de muren van de inrichting wordt verwacht, verplaatst het zich nu naar woonwijken en gezinsomgevingen.
Voor DJI is dit aanleiding om maatregelen tegen het lekken van persoonsgegevens verder aan te scherpen. Hoe effectief die maatregelen zijn, zal de komende tijd blijken uit de onderzoeken van politie en interne diensten.
Bron: NOS
