Op papier groeit de Nederlandse economie weer voorzichtig, maar op de werkvloer voelt dat niet voor iedereen zo. Terwijl macro-economische cijfers wijzen op stabilisatie, blijft het aantal faillissementen oplopen. Steeds meer bedrijven leggen de boeken neer, soms na jaren van overleven op het randje. Die tegenstelling tussen economische groei en toenemende bedrijfsbeëindigingen maakt duidelijk dat herstel niet overal tegelijk landt.
De recente faillissementscijfers laten zien dat vooral het midden- en kleinbedrijf onder druk staat. Ondernemers die tijdens de coronajaren overeind bleven met steunmaatregelen, reserves of tijdelijke meevallers, lopen nu tegen een harde realiteit aan. Kosten zijn structureel hoger geworden, marges staan onder spanning en financiering is minder vanzelfsprekend dan een paar jaar geleden.
Groei aan de bovenkant, druk aan de onderkant
De Nederlandse economie groeit weer, maar die groei concentreert zich vooral aan de bovenkant. Grote bedrijven en kapitaalkrachtige organisaties profiteren sneller van stabiliserende markten en internationale handel. Voor kleinere ondernemingen ziet het speelveld er anders uit. Zij merken dat klanten kritischer zijn, betalingen langer uitblijven en vaste lasten nauwelijks meer omlaag te brengen zijn.
Vooral in sectoren als handel, horeca, bouwgerelateerde dienstverlening en zakelijke services stapelen de problemen zich op. Bedrijven die sterk afhankelijk zijn van dagelijkse omzet of projectfinanciering hebben weinig ruimte om tegenvallers op te vangen. Eén gemiste betaling of een onverwachte kostenstijging kan voldoende zijn om de liquiditeit onder druk te zetten.
Hogere kosten blijven een sluipende factor
Hoewel de inflatie is afgekoeld, blijven veel kosten structureel hoog. Lonen zijn gestegen en dalen niet meer terug, huren zijn in veel gevallen opnieuw geïndexeerd en energiecontracten liggen vaak hoger dan vóór de crisisjaren. Daarbovenop komen hogere financieringskosten. Ondernemers die hun leningen moeten herzien of herfinancieren, merken dat de voorwaarden strenger zijn geworden.
Die combinatie zorgt ervoor dat bedrijven minder bewegingsruimte hebben. Waar vroeger tijdelijke tegenwind kon worden opgevangen met een buffer of extra krediet, is die ruimte nu kleiner. Banken en financiers kijken scherper naar risico’s en zijn minder geneigd om bij te springen als de cijfers tegenvallen.
Uitgestelde problemen komen nu aan de oppervlakte
Een belangrijk deel van de huidige faillissementen heeft zijn oorsprong in eerdere jaren. Tijdens perioden van steun en uitstelmaatregelen werden problemen vooruitgeschoven. Bedrijven kregen tijd, maar niet altijd de kans om hun bedrijfsmodel structureel aan te passen. Nu die tijdelijke vangnetten zijn verdwenen, komt de onderliggende kwetsbaarheid alsnog aan het licht.
Dat verklaart waarom faillissementen blijven toenemen, zelfs nu de economie niet meer krimpt. Het is geen plotselinge crisis, maar een langzaam proces waarbij bedrijven die al langer onder druk stonden uiteindelijk geen uitweg meer zien.
Keteneffecten raken meer dan alleen het failliete bedrijf
Wanneer een bedrijf failliet gaat, stopt het verhaal niet bij dat ene bedrijf. Leveranciers blijven soms achter met openstaande facturen, opdrachtgevers moeten halsoverkop op zoek naar alternatieven en personeel komt in onzekerheid terecht. In sectoren waar bedrijven sterk met elkaar verweven zijn, kan één faillissement meerdere schakels raken.
Regionaal kan dat effect nog sterker zijn. In gebieden waar veel bedrijven actief zijn binnen dezelfde sector, bijvoorbeeld bouw of logistiek, kan een reeks faillissementen het economische klimaat zichtbaar verzwakken. Dat werkt door in vertrouwen, investeringsbereidheid en werkgelegenheid.
Ondernemers balanceren tussen voorzichtigheid en vooruitkijken
Veel ondernemers reageren door terughoudender te worden. Investeringen worden uitgesteld, vaste contracten worden minder snel aangeboden en kosten worden strak bewaakt. Tegelijkertijd beseffen veel bedrijven dat stilstand geen oplossing is. Zonder vernieuwing en aanpassing wordt het juist lastiger om concurrerend te blijven.
Die spanning tussen voorzichtigheid en noodzaak tot investeren typeert het huidige ondernemersklimaat. Bedrijven die erin slagen hun processen te verbeteren, hun aanbod te verscherpen of nieuwe markten aan te boren, vergroten hun overlevingskansen. Maar niet iedereen heeft daarvoor de financiële ruimte of de tijd.
Vooruitblik richting 2026 blijft onzeker
Economen verwachten dat het aantal faillissementen voorlopig hoger blijft dan in de jaren vóór de pandemie. Zelfs bij verdere economische stabilisatie duurt het vaak langer voordat de financiële positie van bedrijven herstelt. Pas wanneer investeringen aantrekken en marges structureel verbeteren, kan de faillissementsdruk afnemen.
Voor beleidsmakers is dit een belangrijk signaal. Economische groei alleen is niet voldoende. De vraag is hoe het herstel breder kan landen, zodat ook kleinere bedrijven en kwetsbare sectoren weer perspectief krijgen. Voor ondernemers blijft het voorlopig balanceren, met scherp oog voor kosten, liquiditeit en toekomstbestendigheid.
De stijgende faillissementscijfers laten daarmee zien dat de Nederlandse economie zich in een overgangsfase bevindt. Niet in crisis, maar ook nog lang niet in rustig vaarwater.
Bronnen: CBS, Insolventieregister, economische analyses Nederlandse banken
