Sinds 2004 zijn bij Nederlandse fertiliteitsklinieken zeker 85 zaaddonoren ingezet die meer dan het toegestane aantal kinderen verwekten. Dat blijkt uit gegevens van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG), die dit aantal bevestigt.
Overschrijding van donorlimiet jarenlang toegestaan
Volgens de richtlijnen van de beroepsgroep mocht een donor tot 2018 niet meer dan 25 kinderen verwekken. In dat jaar werd de grens aangepast naar maximaal twaalf gezinnen per donor. Desondanks blijkt nu dat deze richtlijnen op grote schaal zijn genegeerd door meerdere klinieken.
Sommige donoren werden tientallen keren ingezet, zelfs zonder toestemming van de donor of betrokken ouders. De aantallen per donor lopen uiteen van 26 tot 40 kinderen, met uitschieters tot wel 75 nakomelingen.
Fouten in registratie en samenwerking klinieken
Uit onderzoek blijkt dat donoren zich bij meerdere klinieken konden aanmelden zonder dat er sprake was van centrale controle. Een alarmsysteem dat moest waarschuwen bij overschrijding van de limiet, ontbrak. Ook vond er onderlinge uitwisseling van donorsperma plaats zonder adequate registratie of toestemming.
Deze tekortkomingen hebben ertoe geleid dat er duizenden kinderen zijn geboren met genetisch verwantschap tot één en dezelfde donor.
Gynaecologen bieden excuses aan
De NVOG heeft inmiddels excuses aangeboden aan donorkinderen, moeders en donoren.
“Het aantal massadonoren in de klinieken had nul moeten zijn”, zegt gynaecoloog Marieke Schoonenberg namens de NVOG.
“We willen namens de beroepsgroep onze excuses aanbieden, we hebben het niet goed gedaan.”
De vereniging roept betrokkenen op zich te melden bij de klinieken indien zij meer informatie wensen.
Nieuwe wetgeving moet herhaling voorkomen
Sinds 1 april is de herziene Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting van kracht. Hiermee wordt alle informatie over donoren en moeders centraal geregistreerd, met terugwerkende kracht tot 2004 – het jaar waarin anoniem doneren werd verboden.
Volgens de NVOG geeft deze wet voor het eerst een volledig beeld van het aantal nakomelingen per donor in Nederland.
Impact op donorkinderen
Brenda Frederiks, moeder van twee donorkinderen, nam direct na de invoering van de nieuwe wet contact op met de kliniek om te achterhalen hoeveel kinderen dezelfde donor heeft.
Ties van der Meer van Stichting Donorkind noemt de situatie verontrustend:
“Dan gaat het al snel om 3000 kinderen die betrokken zijn, met meer dan 25 halfbroers en halfzussen.”
Hij waarschuwt voor blijvende gevolgen:
“De betrokken donorkinderen kunnen nooit zorgeloos daten. Als ze een relatie krijgen, zullen ze altijd eerst een DNA-test moeten doen om uit te sluiten dat ze met een familielid aan de gang zijn.”
Oproep tot openheid
Van der Meer spreekt van een “medische calamiteit” en roept op tot volledige transparantie richting ouders, kinderen en donoren. Hij benadrukt dat alle betrokkenen recht hebben op volledige informatie over hun genetische herkomst.
Het ministerie van Volksgezondheid laat weten dat er binnenkort een brief naar de Tweede Kamer wordt gestuurd over deze kwestie.
Bron: NOS
