Uit een recente analyse van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) blijkt dat de toenemende zorguitgaven aan kanker voornamelijk het gevolg zijn van veranderingen in het behandellandschap. Hierbij spelen de introductie van nieuwe geneesmiddelen en vroege opsporing een grotere rol dan het stijgende aantal nieuwe kankerpatiënten door bevolkingsgroei en vergrijzing.
De analyse onderzocht het verband tussen het aantal nieuwe diagnoses en de zorguitgaven voor zeven kankersoorten met de hoogste uitgaven. Hoewel het aantal nieuwe kankerdiagnoses bij deze kankersoorten aanzienlijk is toegenomen van 47.000 in 2003 naar 68.000 in 2019, zijn de zorguitgaven aan kanker in dezelfde periode bijna verviervoudigd, van € 771 miljoen naar € 3,7 miljard.
Belangrijkste conclusies
- Bij multipel myeloom & leukemie, longkanker en melanoom waren de uitgaven aan dure geneesmiddelen relatief hoog.
- De grootste groei in uitgaven werd waargenomen bij multipel myeloom & leukemie, waar in de onderzochte periode nieuwe geneesmiddelen werden geïntroduceerd.
- De uitgaven per patiënt zijn over het algemeen lager voor oudere patiënten, met uitzondering van prostaatkanker. Jongere patiënten ondergaan vaak intensievere behandelingen.
- De uitgaven aan preventie waren het hoogst bij borstkanker, baarmoederhalskanker en darmkanker, wat te verklaren is door de bevolkingsonderzoeken.
De analyse toont aan dat de groei van zorguitgaven sterk verschilt tussen kankersoorten. Vooral bij multipel myeloom/leukemie was er een sterke toename, gevolgd door long- en borstkanker. Nieuwe geneesmiddelen en vroege opsporing zijn belangrijke factoren in de stijging van de uitgaven. Bovendien stijgen de kosten bij jongere patiënten sneller dan bij oudere patiënten.
Nieuwe behandelingen hebben geleid tot aanzienlijke vooruitgang in de overleving van bepaalde kankersoorten. Echter, de aanhoudende groei van de uitgaven aan kanker kan andere zorg verdringen. Dit vereist een kritische beoordeling van nieuwe en bestaande kankerbehandelingen en preventiemaatregelen door beleidsmakers en zorgaanbieders, om te bepalen of deze voldoende waarde toevoegen om de uitgaven te rechtvaardigen.
Maatschappelijk debat noodzakelijk
Volgens Chantal Pereira, voormalig senior-adviseur bij IKNL en nu werkzaam bij Maastricht UMC+, is een zorgvuldig maatschappelijk debat noodzakelijk: “We moeten het debat voeren over waar het echt om gaat: hoe balanceren we innovatieve behandelingen, stijgende kosten en de houdbaarheid van het zorgstelsel? Want wanneer de uitgaven aan kanker in dezelfde mate blijven doorstijgen, zal andere zorg worden verdrongen. Daarin moeten we ons niet alleen afvragen of nieuwe en bestaande kankerbehandelingen voldoende kosteneffectief zijn voor de individuele patiënt, maar ook kijken naar het hele behandellandschap. Investeren we voldoende in preventie? Want uiteindelijk gunnen we niemand deze ziekte. En àls je dan toch kanker krijgt, hebben we dan ook voldoende oog en geld over voor kwaliteit van leven en palliatieve zorg?”
Mieke Reuser, projectleider bij het RIVM, benadrukt: “Iedereen denkt altijd dat zorguitgaven vooral toenemen door vergrijzing. We zien dat dit voor kanker maar een klein deel van de toename veroorzaakt. Als zorguitgaven per patiënt zo sterk toenemen, moet goed afgewogen worden welke winst daar tegenover staat, bijvoorbeeld in overleving of kwaliteit van leven. En besteed je zorggeld vooral aan genezen of aan het voorkomen van een ziekte? In het kader van houdbare en betaalbare zorg moeten deze lastige keuzes gemaakt worden: elke zorgeuro kan maar één keer uitgegeven worden.”
Bron: IKNL
