Een aanzienlijk deel van de Nederlandse ziekenhuizen staat er financieel kwetsbaar voor. Volgens het jaarlijkse rapport van accountantskantoor BDO heeft meer dan een derde moeite om de balans tussen inkomsten en uitgaven gezond te houden. De combinatie van stijgende loonkosten, beperkte ruimte voor investeringen en een groeiende zorgvraag zorgt ervoor dat de marges verder afnemen.
Onvoldoende scores bij 18 ziekenhuizen
In totaal zijn 59 ziekenhuizen onder de loep genomen. Daarvan scoren er 18 onder de norm. BDO onderzocht in hoeverre instellingen voldoende inkomsten genereren, hun kosten beheersen en investeren in modernisering. Opvallend is dat vooral de personeelsuitgaven sterk blijven toenemen, terwijl het onderhoud en de vernieuwing van gebouwen en zorgtechnologie juist achterblijven.
Omzetgroei houdt kostenstijging niet bij
Hoewel de financiële prestaties iets beter lijken dan een jaar eerder, is dat vooral een gevolg van uitzonderlijke omstandigheden in 2024. De zorgkosten lagen toen ongewoon hoog, wat het beeld vertekende. In 2025 steeg de omzet met 7,5 procent, maar de uitgaven namen in nog hoger tempo toe. Daardoor blijft de gemiddelde winstmarge steken onder de 2 procent, wat volgens BDO een kwetsbare positie is voor een sector van deze omvang. Onderzoeker Mike Tagage benadrukt dat de lichte verbetering vertekend is. Volgens hem is er sprake van “optisch herstel”, omdat de rente lager staat dan vorig jaar. “Omdat de rente lager staat dan vorig jaar, kunnen de ziekenhuizen goedkoper lenen. Door die lagere leenkosten, blijft er iets meer geld over, maar dat staat dus los van de prestaties van ziekenhuizen,” aldus Tagage.
Te weinig investeringen in vernieuwing
De cijfers ogen positiever dan de werkelijkheid doordat er weinig wordt geïnvesteerd. Dat drukt weliswaar de kosten, maar belemmert modernisering. “Als er wél geïnvesteerd wordt, gaat het vaak om vervangingskosten. Als iets kapot is, wordt het nog wel nieuw gekocht,” legt Tagage uit. “Maar investeringen in de toekomst blijven vaak uit.” Volgens BDO kampen 39 van de 59 ziekenhuizen met verouderd vastgoed. Ook investeringen in AI, IT en datagebruik blijven achter, terwijl de overheid daar juist veel van verwacht. Door het uitblijven van modernisering neemt bovendien het vertrouwen van banken af, omdat de waarde van het vastgoed daalt. Dat maakt het moeilijker om nieuwe financiering aan te trekken.
Stijgende personeelskosten grootste zorg
De personeelskosten vormen de grootste uitdaging. Lonen van zorgpersoneel, inclusief medisch specialisten, slokken inmiddels 61 procent van de omzet op, een aandeel dat al jaren stijgt. Ziekenhuispersoneel in loondienst kreeg het afgelopen jaar gemiddeld bijna 9 procent meer betaald, vrijgevestigde specialisten bijna 7 procent. Alleen voor de inhuur van zzp’ers werd minder uitgegeven. De overheid wil via een wet tegen schijnzelfstandigheid het aantal zelfstandigen in de zorg beperken. BDO noemt de loonquote “onhoudbaar”. Volgens Tagage is er geen reden om aan te nemen dat de zorgkosten op termijn zullen dalen.
Politieke onzekerheid bemoeilijkt samenwerking
BDO waarschuwt dat politieke instabiliteit de afspraken over kostenbeheersing in de zorg onder druk zet. De uitvoering van zorgakkoorden tussen instellingen en overheid verloopt moeizaam, mede door het ontbreken van stabiel beleid. Tegelijkertijd neemt de vraag naar zorg verder toe. Volgens BDO is “de noodzaak voor ziekenhuizen om samen met overheid, financiers, zorgaanbieders, brancheorganisaties en professionals tot duurzame oplossingen te komen” steeds urgenter.
Tot slot stelt het rapport dat ziekenhuizen zich moeten voorbereiden op politieke discussies over de financiering van extra uitgaven, zoals voor defensie. Sommige partijen pleiten ervoor om kritisch te kijken naar de zorguitgaven om middelen vrij te maken voor andere doelen.
Bron: NOS
