Bijna 35 procent van de Nederlandse werknemers voelt zich geregeld leeg na een werkdag. Een kleinere, maar nog altijd aanzienlijke groep kampt met bredere klachten van psychische vermoeidheid. Volgens nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en TNO gaat het inmiddels om 21 procent van alle werknemers, tegen 13 procent tien jaar geleden. Vooral de ontwikkeling onder dertigers valt op. Mensen tussen de 25 en 35 jaar melden tegenwoordig aanzienlijk vaker klachten dan hun oudere collega’s.
Dat was tien jaar geleden nog anders. Toen kwam psychische vermoeidheid het vaakst voor onder werknemers van 55 tot 65 jaar. In die leeftijdsgroep is sindsdien nauwelijks iets veranderd, terwijl het aandeel bij 25- tot 35-jarigen bijna verdubbelde. Het steeg van 15 procent in 2015 naar ruim 28 procent in 2025. Daarmee is psychische vermoeidheid niet langer vooral een verschijnsel onder werknemers die al tientallen jaren aan het werk zijn.
De cijfers zijn afkomstig uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, waarvoor ruim 53.000 werknemers vragen beantwoordden over hun werk, gezondheid en arbeidsomstandigheden. Het onderzoek maakt onderscheid tussen incidentele vermoeidheid en klachten die regelmatig terugkomen. Wie minstens enkele keren per maand gevoelens van emotionele uitputting door het werk ervaart, valt onder de groep psychisch vermoeide werknemers.
Dat betekent niet dat al deze mensen een burn-out hebben. De meeste werknemers met dergelijke klachten blijven aan het werk. De enquête beschrijft hoe zij hun gezondheid ervaren, niet hoeveel mensen een medische diagnose hebben gekregen.
Jongere werknemers hebben oudere generatie ingehaald
De verschuiving tussen leeftijdsgroepen is een van de meest opvallende uitkomsten van het onderzoek dat CBS en TNO maandag 9 november publiceerden. Onder werknemers van 55 tot 65 jaar ging het aandeel met psychische vermoeidheid in tien jaar van 16,4 naar 16,7 procent. Een verschil van nauwelijks betekenis, zeker vergeleken met de ontwikkeling onder jongere collega’s.
Niet alleen dertigers melden meer klachten. Bij werknemers tussen de 15 en 25 jaar steeg het aandeel van 7,7 naar 18,4 procent. Onder 35- tot 45-jarigen ging het van 14 naar 23,1 procent. De stijging doet zich dus voor bij verschillende groepen die nog relatief vroeg of midden in hun loopbaan zitten.
Waarom vooral deze werknemers vaker psychisch vermoeid zijn, kunnen de onderzoekers niet uit de cijfers afleiden. De enquête brengt klachten en arbeidsomstandigheden in kaart, maar laat niet zien welke gebeurtenissen of veranderingen de stijging hebben veroorzaakt. Het zou daarom te eenvoudig zijn om de uitkomsten volledig toe te schrijven aan een hogere werkdruk, een veranderde werkmentaliteit of de combinatie van werk en gezin.
Ook tussen mannen en vrouwen is het verschil groter geworden. Tien jaar geleden lagen de percentages nog dicht bij elkaar. In 2025 meldde 23,5 procent van de vrouwelijke werknemers regelmatig psychische vermoeidheid, tegenover 18 procent van de mannen. Bij vrouwen is de stijging sinds 2015 bijna twee keer zo groot als bij mannen.
De toename verliep niet ieder jaar hetzelfde. Tijdens het eerste coronajaar nam het aandeel werknemers met klachten af. In 2022 kwam het percentage voor het eerst op 20 procent uit, waarna het een jaar later iets daalde. In 2024 en 2025 volgden opnieuw lichte stijgingen. Het huidige aandeel van 20,7 procent is het hoogste in de reeks die het CBS sinds 2015 bijhoudt.
De resultaten laten bovendien verschillende vormen van vermoeidheid zien. Van alle werknemers geeft 34,6 procent aan zich geregeld leeg te voelen na een werkdag. Bijna een kwart voelt zich regelmatig al moe wanneer de werkdag begint, terwijl ongeveer 21 procent gevoelens van emotionele uitputting meldt. Die afzonderlijke antwoorden zijn niet hetzelfde als het samengestelde percentage werknemers dat volgens de onderzoeksmethode psychisch vermoeid is.
Voor werkgevers zijn die verschillen relevant. Niet iedere werknemer die na het werk weinig energie overhoudt, is langdurig overbelast. Maar de cijfers maken wel duidelijk dat vermoeidheidsklachten op veel werkplekken voorkomen, ook wanneer medewerkers zich niet ziekmelden.
Vooral in onderwijs en ICT veel klachten
De kans dat werknemers psychische vermoeidheid ervaren, hangt ook samen met het beroep dat zij uitoefenen. In het onderwijs en de informatie- en communicatiesector meldt ongeveer een kwart van het personeel dergelijke klachten. In de zorg is het aandeel eveneens relatief hoog.
De hoogste uitschieter zit bij psychologen en sociologen. Binnen deze beroepsgroep voelt 37 procent zich regelmatig psychisch vermoeid door het werk. Aan de andere kant van de ranglijst staan agrarische beroepen, waar ongeveer 12 procent klachten meldt.
Een eenvoudige tegenstelling tussen lichamelijk en mentaal zwaar werk levert dat niet op. Zorgmedewerkers kunnen zowel fysiek als emotioneel zwaar belast worden, terwijl werknemers in de ICT doorgaans minder lichamelijk zwaar werk verrichten. Ook binnen bedrijfstakken verschillen functies en verantwoordelijkheden sterk.
Wel blijkt dat psychische vermoeidheid vaker voorkomt bij ingewikkelde en gespecialiseerde werkzaamheden. Van de werknemers op het hoogste beroepsniveau meldde 23,4 procent klachten, tegenover 17,7 procent op het laagste niveau. Het beroepsniveau zegt onder meer iets over de complexiteit van taken en de verantwoordelijkheid die bij een functie hoort. Het verklaart op zichzelf niet waarom iemand psychisch vermoeid raakt.
Interessant is de vergelijking met een andere meting uit hetzelfde onderzoek. TNO kijkt ook naar werknemers die tegelijkertijd hoge taakeisen en weinig vrijheid ervaren bij de uitvoering van hun werk. Ongeveer 15 procent heeft zo’n stressvolle baan. Dat aandeel is de afgelopen jaren nauwelijks veranderd, terwijl de psychische vermoeidheid wel toenam.
In de horeca komt deze combinatie van hoge werkdruk en weinig zelfstandigheid het vaakst voor: bij 28 procent van de werknemers. In het onderwijs en de zorg gaat het om 23 procent. Bij psychische vermoeidheid staat juist het onderwijs naast de ICT bovenaan.
Die verschillen maken duidelijk dat een stressvolle baan en psychische uitputting niet precies hetzelfde meten. Ook werknemers die veel vrijheid hebben om hun werkzaamheden in te delen, kunnen zich uitgeput voelen. Andersom hoeft een hoge werkdruk niet bij iedereen tot dezelfde klachten te leiden.
Het onderzoek biedt dan ook geen basis voor één verklaring die op alle beroepen van toepassing is. De dagelijkse werkzaamheden van een docent, programmeur, verpleegkundige of horecamedewerker lopen daarvoor te ver uiteen.
Psychische klachten leiden tot opvallend lang verzuim
Voor bedrijven wordt de impact van mentale klachten vooral zichtbaar wanneer medewerkers zich ziekmelden. Psychische problemen vormen na griep en verkoudheid de meest genoemde reden voor het laatste ziekteverzuim. Van de werknemers die in 2025 hadden verzuimd, gaf 9 procent aan dat psychische klachten, overspannenheid of burn-out de belangrijkste reden waren voor hun meest recente ziekmelding.
Het gaat om een veel kleiner aandeel dan de groep werknemers die geregeld vermoeidheidsklachten ervaart. Toch leggen deze ziekmeldingen relatief veel beslag op de beschikbare arbeidstijd. Volgens CBS en TNO duurde het laatste verzuim wegens psychische klachten gemiddeld 67 dagen. Bij alle verzuimredenen samen was dat vijftien dagen.
Daarmee zijn psychische klachten binnen het onderzoek de verzuimreden met de langste gemiddelde duur. Bij vrouwelijke werknemers kwamen ze bovendien vaker voor als reden voor de laatste ziekmelding dan bij mannen: 11 tegenover 7 procent.
Langdurige afwezigheid is op veel werkvloeren moeilijk op te vangen. Taken moeten worden verdeeld, afspraken verschuiven en een tijdelijke vervanger heeft niet altijd dezelfde kennis als de uitgevallen medewerker. In kleine organisaties kan het verschil tussen een ziekmelding van een paar dagen en een afwezigheid van meerdere maanden bijzonder groot zijn.
In het onderwijs en de zorg, waar al langere tijd personeelstekorten bestaan, kan langdurig verzuim extra problemen opleveren. Tegelijkertijd zijn het juist sectoren waarin relatief veel werknemers klachten melden. Het onderzoek bewijst niet dat de gemeten psychische vermoeidheid rechtstreeks heeft geleid tot alle verzuimgevallen, maar laat wel zien dat de omvang van beide problemen aandacht verdient.
Het totale ziekteverzuim onder werknemers bedroeg in 2025 ongeveer 5,4 procent. Tien jaar eerder was dat nog 3,9 procent. De stijging heeft meerdere oorzaken en mag niet volledig aan mentale klachten worden toegeschreven.
Ook een medische diagnose moet afzonderlijk worden bekeken. Van alle werknemers gaf 1,9 procent aan dat in 2025 overspannenheid of een burn-out als beroepsziekte door een arts was vastgesteld. Dat is aanzienlijk minder dan de groep die regelmatig psychische vermoeidheid ervaart.
De verschillende percentages worden in discussies over werkstress nogal eens door elkaar gebruikt. Het CBS meet echter afzonderlijk hoe mensen hun werk beleven, waarom zij zich ziekmelden en of een beroepsziekte medisch is vastgesteld. Dat onderscheid is nodig om de ernst en omvang van de problemen goed te kunnen beoordelen.
Werknemers willen meer maatregelen
Veel werknemers vinden dat hun werkgever meer moet doen aan werkdruk en werkstress. In 2025 gaf 37 procent aan dat aanvullende maatregelen nodig zijn. Onder werknemers in het onderwijs was dat zelfs de helft, terwijl in de zorg 47 procent om meer of betere maatregelen vroeg.
Opvallend is dat die behoefte aan aanvullende maatregelen sinds 2022 iets is afgenomen. Destijds vond nog 41 procent van alle werknemers dat er meer moest gebeuren. Dat lijkt moeilijk te rijmen met de stijging van de psychische vermoeidheid, maar de vragen gaan over verschillende onderwerpen. De ene meting gaat over hoe werknemers zich voelen, de andere over hun oordeel over de maatregelen op het werk.
In de zorg en het onderwijs geven werknemers relatief vaak aan dat bestaande maatregelen onvoldoende helpen. Niet iedere organisatie heeft met dezelfde problemen te maken. De enquête laat ook niet zien welke aanpak bij afzonderlijke werkgevers de beste resultaten oplevert.
Wel valt op dat juist werknemers van 25 tot 55 jaar relatief vaak aanvullende maatregelen wensen. In die leeftijdsgroep gaat het om 42 procent. Bij werknemers jonger dan 25 en bij 65-plussers ligt dat aandeel aanzienlijk lager.
De cijfers geven daarmee een ander beeld van duurzame inzetbaarheid dan tien jaar geleden. Lange tijd lag bij dit onderwerp veel aandacht op oudere werknemers en de vraag hoe zij gezond hun pensioen konden bereiken. De nieuwste CBS-cijfers laten zien dat psychische vermoeidheid inmiddels het vaakst wordt ervaren door mensen tussen de 25 en 35 jaar.
Of de stijging onder jongere generaties de komende jaren doorzet, is nog onduidelijk. Evenmin staat vast welke veranderingen in het werk de verschuiving hebben veroorzaakt. Daarvoor zijn aanvullende analyses nodig. Wat het onderzoek wel vastlegt, is dat de mentale belasting die werknemers rapporteren in tien jaar flink is toegenomen, en dat die ontwikkeling zich juist sterk voordoet bij mensen die nog een groot deel van hun werkzame leven voor zich hebben.
Bronnen: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), 9 november 2026, Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025, CBS en TNO en CBS, De arbeidsmarkt in cijfers 2025.
