Huishoudens kunnen volgend jaar rekenen op meer financiële ruimte. De begroting zet in op lastenverlichting en hogere toeslagen. Samen met stijgende lonen moet dat zorgen voor meer koopkracht. Het doel is duidelijk: gezinnen meer lucht geven en armoede stap voor stap terugdringen.
Die verwachting wordt onderschreven door het Centraal Planbureau (CPB). Het gemiddelde beeld is positief, al nuanceert het CPB meteen: hoeveel er echt overblijft, verschilt per gezin. Inkomen, kinderen en woonlasten spelen daarbij een doorslaggevende rol.
Gemiddeld 1,3 procent meer koopkracht
Volgens de doorrekening van het CPB krijgt een doorsnee huishouden er gemiddeld 1,3 procent bij. Dat percentage is inclusief de verwachte inflatie. De stijging geldt breed, van gezinnen met kinderen tot gepensioneerden.
De verbetering komt vooral doordat de belastingdruk afneemt. In de eerste schijf gaat het tarief omlaag en de arbeidskorting wordt verhoogd. Ook de huurtoeslag stijgt, waardoor meer mensen een deel van hun woonlasten gecompenseerd zien. Daar staat tegenover dat de zelfstandigenaftrek opnieuw wordt verlaagd.
De effecten zijn zichtbaar in de armoedestatistieken. Het aandeel Nederlanders dat in armoede leeft, daalt van 2,9 naar 2,6 procent. Voor kinderen is dezelfde daling te zien. Het gaat om bescheiden percentages, maar wel in een dalende lijn.
Kinderopvangtoeslag fors omhoog
Een opvallende maatregel betreft de kinderopvang. Voor gezinnen met jonge kinderen lopen de kosten vaak flink op. Om dat te verlichten, verhoogt het kabinet de kinderopvangtoeslag.
Werkende ouders met een gezamenlijk inkomen tot 56.000 euro krijgen voortaan 96 procent van de maximum uurprijs vergoed. Die uurprijs zelf stijgt ook, met 4,84 procent, om de hogere lonen en inflatie in de sector bij te houden. Ouders met een hoger inkomen ontvangen eveneens een ruimer percentage.
Het kabinet trekt hier in totaal 199 miljoen euro voor uit. Daarmee wil het niet alleen de portemonnee van ouders ontlasten, maar ook de arbeidsparticipatie vergroten. Wie wil werken, moet dat kunnen doen zonder dat kinderopvangkosten een belemmering vormen.
Extra geld voor het UWV
Naast huishoudens krijgt ook het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) meer financiële ruimte. De organisatie kampt al jaren met lange wachttijden en achterstanden.
Het kabinet stelt 213 miljoen euro beschikbaar om nabetalingen te doen na herstelacties. Ook hoeven mensen die wachten op een beoordeling hun voorschot niet terug te betalen als verrekening niet mogelijk blijkt. Dat kost nog eens 278 miljoen euro.
Daarbovenop is 197 miljoen euro gereserveerd om 60-plussers sneller te beoordelen en komt er 36 miljoen euro voor de uitbreiding van sociaal-medische centra. Het doel is dat mensen sneller duidelijkheid krijgen over hun uitkering of re-integratie.
Compensatie voor sociaal ontwikkelbedrijven
Voor werknemers met een arbeidsbeperking in sociaal ontwikkelbedrijven komt er een compensatie. Hun inkomen daalde dit jaar, en dat wordt rechtgezet. Gemeenten keren de tegemoetkoming uit.
Voor 2025 gaat het om circa 37 euro bruto per maand. Voor de jaren 2026 tot en met 2028 ligt het bedrag iets lager. Het kabinet heeft hiervoor in totaal 111 miljoen euro gereserveerd. De exacte bedragen worden later vastgesteld, maar duidelijk is dat de groep werknemers niet buiten de boot mag vallen.
Publiek energiefonds moet kwetsbare huishoudens helpen
Energie blijft een heet hangijzer. Huishoudens met een laag inkomen en hoge energierekening krijgen hulp via een nieuw publiek energiefonds. Hiervoor wordt 60 miljoen euro uitgetrokken.
Omdat Europa meebetaalt, komt er nog eens 174,5 miljoen euro beschikbaar. In 2027 wordt het fonds verder aangevuld met 50 miljoen euro. Naar verwachting kunnen de eerste huishoudens vanaf de winter van 2026 gebruikmaken van deze steun.
De hulp wordt gecombineerd met energiebesparende maatregelen. Daarmee wil het kabinet voorkomen dat mensen structureel in de problemen raken door hoge energiekosten. In Caribisch Nederland blijft bovendien een aparte regeling bestaan: minima ontvangen daar opnieuw een energietoeslag van 1.300 dollar per jaar.
Kortere WW pas in 2028
Niet alle plannen kunnen direct worden uitgevoerd. De verkorting van de WW-duur naar 18 maanden, oorspronkelijk gepland voor 2027, wordt een jaar uitgesteld. Het UWV gaf aan dat de voorbereiding meer tijd vraagt.
De maatregel gaat daarom pas per 1 januari 2028 in. Voor werkzoekenden verandert er dus voorlopig nog niets.
Brede inzet van middelen
De begroting laat zien dat het kabinet inzet op meerdere fronten tegelijk. Aan de ene kant worden lasten verlaagd en toeslagen verhoogd, waardoor de koopkracht toeneemt. Aan de andere kant gaat er extra geld naar uitvoeringsorganisaties en sociale regelingen.
Het doel is een samenleving waarin werken loont, armoede afneemt en kwetsbare groepen steun krijgen. Maar de vraag blijft hoe de plannen uitpakken in de praktijk. Want veel hangt af van economische omstandigheden die lastig te voorspellen zijn.
Onzekerheden blijven
De vooruitzichten zijn positief, maar er zijn kanttekeningen. De inflatie kan hoger uitvallen dan verwacht, waardoor koopkrachtwinsten deels verdampen. Ook de internationale situatie, zoals grondstofprijzen en geopolitieke spanningen, kan roet in het eten gooien.
Daarnaast blijven uitvoeringsproblemen een risico. Het UWV worstelt al jaren met capaciteit, en ook bij toeslagen en regelingen kan de uitvoering stroef verlopen. Het kabinet benadrukt dat het verbeteringen wil doorvoeren, maar de praktijk moet dat nog uitwijzen.
Conclusie: meer te besteden, maar niet zonder mitsen en maren
Al met al laat de begroting zien dat het kabinet streeft naar een evenwichtiger koopkrachtbeeld. Huishoudens gaan er gemiddeld op vooruit, kinderopvang en huurtoeslagen worden ruimer en de armoedecijfers dalen licht. Tegelijkertijd wordt er geïnvesteerd in uitvoeringsorganisaties en sociale voorzieningen.
De effecten zullen volgend jaar merkbaar zijn, maar de mate waarin blijft afhankelijk van factoren buiten Den Haag. Of gezinnen daadwerkelijk meer overhouden, hangt uiteindelijk af van hun persoonlijke situatie – en van de economische realiteit in 2026.
Bron: Rijksoverheid
