De koopkracht van Nederlanders nam in 2024 fors toe. Met een stijging van 3,6 procent is dit volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de grootste vooruitgang in ruim twintig jaar. De cijfers zijn voorlopig, maar het beeld is duidelijk: huishoudens merkten de effecten van hogere lonen en toeslagen.
Een belangrijk verschil met eerdere jaren? De cao-loonstijging van 6,8 procent, de sterkste in meer dan vier decennia.
Werknemers boeken de meeste winst
Vooral werknemers profiteerden. Hun koopkracht groeide in doorsnee met 5,3 procent. Hogere lonen en een ruimere arbeidskorting speelden daarbij een doorslaggevende rol.
Toch ging dit niet voor iedereen op. Een kwart van de werknemers zag de koopkracht juist dalen, bijvoorbeeld door baanverlies of minder werkuren. Anderen kozen er juist voor meer te werken of een beter betaalde baan te zoeken, waardoor het inkomen steeg.
Zelfstandigen zagen een kleinere plus: gemiddeld 3,1 procent. Dat had te maken met maatregelen zoals de verlaging van de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling.
Lage inkomens voelen verdwijnen energietoeslag
Huishoudens met een bijstandsuitkering gingen er nauwelijks op vooruit. Hun koopkracht groeide slechts met 0,2 procent. In 2023 ontvingen veel minima nog een energietoeslag van 1.300 euro. Dat bedrag viel in 2024 weg.
Tegelijkertijd zorgden verhogingen van het minimumloon, de bijstands- en AOW-uitkeringen en ruimere toeslagen voor enige compensatie. Daardoor bleef een echte daling uit.
Gepensioneerden zien voor het eerst in jaren vooruitgang
Voor gepensioneerden steeg de koopkracht in 2024 met 1,8 procent. Daarmee kwam er een einde aan drie jaar van achteruitgang. Vooral wie een aanvullend pensioen heeft, merkte voordeel van indexatie, naast de verhoging van de AOW.
Toch liepen de verschillen uiteen. Inkomensgroepen onderaan de ladder zagen soms alsnog een lichte daling, omdat de hogere AOW en huurtoeslag het verlies van de energietoeslag niet helemaal compenseerden. Aan de bovenkant daalde de koopkracht zelfs met 1,8 procent, door hogere belastingen en het bevriezen van het heffingsvrije vermogen in box 3.
Gezinnen met kinderen profiteren extra
Huishoudens met kinderen gingen er relatief sterk op vooruit. Tweeoudergezinnen noteerden een koopkrachtstijging van 5,6 procent en eenoudergezinnen 4,8 procent. De verhoging van het kindgebonden budget en de kinderbijslag gaf gezinnen een extra impuls.
