In het derde kwartaal van 2025 is het ondernemersvertrouwen licht gestegen tot een saldo van -3,8. Hoewel het cijfer nog steeds negatief is, is er sprake van een verbetering ten opzichte van voorgaande kwartalen. Vooral ondernemers in de sectoren vervoer en opslag, groothandel en zakelijke dienstverlening zien de toekomst iets minder somber in. Dit blijkt uit de nieuwste resultaten van de Conjunctuurenquête Nederland, uitgevoerd door CBS, KVK, EIB, MKB-Nederland en VNO-NCW.
Minder pessimisme over economisch klimaat
De toename van het ondernemersvertrouwen is vooral toe te schrijven aan een minder negatieve inschatting van het economisch klimaat. Ondanks deze verbetering zijn bedrijven over de huidige economische situatie nagenoeg net zo kritisch als een kwartaal eerder. Het huidige niveau ligt dicht bij het gemiddelde van -3,7 sinds 2012.
Sectorale verschillen in vertrouwen
In acht van de twaalf sectoren is het vertrouwen toegenomen. De grootste stijging deed zich voor in vervoer en opslag, waar het saldo klom van -12,0 naar -0,9. Ook in de zakelijke dienstverlening sloeg het vertrouwen om van negatief naar positief. Informatie en communicatie bleef als enige sector consistent positief.
Aan de andere kant daalde het vertrouwen sterk in de landbouw, bosbouw en visserij, waar het saldo uitkwam op -16,3. Ook de horeca en detailhandel noteerden een daling, maar bleven nagenoeg op hetzelfde niveau als in het tweede kwartaal.
Arbeidstekorten opnieuw grootste belemmering
Een tekort aan arbeidskrachten blijft de meest genoemde belemmering voor ondernemers. In juli 2025 gaf 36,3 procent van de bedrijven dit aan als voornaamste obstakel. Daarmee is het aandeel licht gestegen ten opzichte van het vorige kwartaal. Ook zijn er meer bedrijven die geen belemmeringen ervaren (33,3 procent). Ongeveer één op de vijf ondernemers ziet onvoldoende vraag als grootste knelpunt. Financiële beperkingen en een tekort aan productiemiddelen worden minder vaak genoemd.
Verwachtingen investeringen 2025 verdeeld
Ondernemers zijn verdeeld over hun investeringsplannen. Het saldo tussen bedrijven die meer of minder willen investeren is vrijwel neutraal. In zeven van de twaalf sectoren overheerst een positief investeringssentiment. Vooral bedrijven in de onroerendgoedsector zijn positief, al is hun optimisme gedaald ten opzichte van vorig jaar.
De sector vervoer en opslag noteert de sterkste verbetering in investeringsverwachtingen. In de horeca daarentegen zijn ondernemers het meest negatief; daar daalde het saldo tot -12 procent. De industrie laat een evenwicht zien tussen positieve en negatieve verwachtingen.
Bron: CBS
