Twee jaar na eerdere aanbevelingen blijkt dat de Belastingdienst nog steeds moeite heeft met een passende behandeling van burgers met schulden. Volgens het verantwoordingsonderzoek van de Algemene Rekenkamer, gepubliceerd op 21 mei 2025, kunnen mensen die betalingsregelingen treffen daardoor onder het bestaansminimum uitkomen. Tegelijkertijd slaagt het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) er beter in om rekening te houden met de financiële draagkracht van burgers.
CJIB hanteert Nibud-methode bij betalingsregelingen
Uit het onderzoek bij de ministeries van Justitie en Veiligheid en Financiën blijkt dat het CJIB inmiddels structureel meer maatwerk levert. De dienst houdt sinds september 2024 bij het berekenen van betalingscapaciteit rekening met alle bestaande schulden van een burger, inclusief bij private partijen. Dit gebeurt op basis van een uniforme methode geïnspireerd door het Nibud, waarbij ook wordt gekeken of er voldoende leefgeld overblijft voor noodzakelijke uitgaven.
Belastingdienst blijft achter met aanpassingen
Bij de Belastingdienst is vergelijkbare vooruitgang nog beperkt. Hoewel er enkele verbeterstappen zijn gezet, zoals meer aandacht voor maatwerkverzoeken en betere instructie van medewerkers, blijft de informatie over andere aflossingen vaak buiten beschouwing. De Algemene Rekenkamer spreekt daarom van een onvolkomenheid in de bedrijfsvoering.
Een proefproject waarin tien gemeenten samenwerken met de Belastingdienst moet daar verandering in brengen. Vanaf deze zomer gaan zij gegevens over toeslag- en belastingschulden delen, zodat sneller contact kan worden gelegd met burgers over mogelijke kwijtschelding of andere maatregelen.
Aanpassing Leidraad Invordering aangekondigd
In reactie op het rapport heeft de minister van Financiën aangekondigd de Leidraad Invordering 2008 te zullen aanpassen. Deze stap moet belastingambtenaren meer ruimte geven om rekening te houden met andere lopende aflossingen, wat tot nu toe onvoldoende mogelijk was binnen de bestaande regels.
Kabinet onderzoekt breder incassobeleid
De bredere verantwoordelijkheid voor het incassobeleid van de overheid ligt bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De minister kondigde in het najaar van 2023 aan te onderzoeken hoe signalering van problematische schulden eerder mogelijk is. De resultaten van deze verkenning worden deze maand verwacht.
De Rekenkamer onderstreept in het rapport het belang van een gecoördineerde aanpak, waarin alle overheidsorganisaties hun rol spelen om het bestaansminimum van burgers met schulden te beschermen.
Bron: Rekenkamer
