In Nederland neemt het aantal jongvolwassenen met kanker toe. Vrouwen tussen de 18 en 39 jaar krijgen 1,5 keer zo vaak kanker als mannen in dezelfde leeftijdsgroep. Dit blijkt uit recente cijfers van de Nederlandse Kankerregistratie, beheerd door het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL).
Toename in aantal diagnoses sinds 1989
In 1989 kregen ongeveer 3.100 jongvolwassenen de diagnose kanker. In 2024 is dat aantal opgelopen tot bijna 4.200. Tot de leeftijd van 28 jaar zijn de verschillen tussen mannen en vrouwen klein, maar daarna wordt kanker vaker bij vrouwen vastgesteld. Vanaf 60 jaar keren de verhoudingen weer om en komt kanker juist vaker voor bij mannen.
Borstkanker en zaadbalkanker meest gediagnosticeerd
Borstkanker is de meest voorkomende kankersoort onder jongvolwassen vrouwen. In 2024 kregen 878 vrouwen in deze leeftijdsgroep deze diagnose. In 1989 waren dat er nog bijna 600. Onder jonge mannen is zaadbalkanker het meest voorkomend, met 574 nieuwe gevallen in 2024. In 1989 ging het nog om 241 diagnoses. Deze vorm van kanker kent de sterkste stijging binnen deze groep, al lijkt die in de jongste leeftijden recent te stabiliseren.
Melanoom op tweede plek bij beide geslachten
De op één na meest voorkomende kankersoort bij jongvolwassenen is melanoom van de huid. In 2024 kregen 346 vrouwen en 188 mannen deze diagnose. Andere veelvoorkomende vormen bij vrouwen zijn lymfeklierkanker en schildklierkanker, bij mannen zijn dit lymfeklierkanker en hersentumoren.
Verschillen door geslachtsgebonden kankersoorten
De verschillen tussen mannen en vrouwen hangen deels samen met geslachtsgebonden vormen van kanker. Vrouwen worden relatief vaak getroffen door borst- en baarmoederhalskanker, terwijl zaadbalkanker bij mannen een grote rol speelt. Erfelijke factoren spelen bij borst- en zaadbalkanker een belangrijke rol. Ook medische aandoeningen zoals een niet ingedaalde zaadbal of hypospadie kunnen het risico op zaadbalkanker verhogen.
“Overleving neemt toe, maar impact blijft groot”
Dr. ir. Henrike Karim-Kos, onderzoeker bij IKNL: “Als we dieper in de cijfers duiken, zien we dat de stijging van borstkanker te zien is bij alle AYA-leeftijdsgroepen. Wat betreft het aantal diagnoses van zaadbalkanker: dat blijft stijgen onder de 30-plussers, maar lijkt te stabiliseren bij de 25- t/m 29-jarigen. Onder mannen van 20 t/m 24 jaar daalt het aantal juist.”
Hoewel de overlevingskansen zijn verbeterd, is de impact op het dagelijks leven groot. Jongvolwassenen vormen ongeveer 3,5% van alle mensen die ooit kanker kregen. Door de stijgende overlevingscijfers groeit ook het aantal AYA’s dat leeft met de gevolgen van kanker.
Unieke zorgbehoeften bij jongvolwassenen met kanker
Volgens Winette van der Graaf, voorzitter van het AYA Zorgnetwerk: “Deze jonge mensen hebben unieke fysieke, psychische en maatschappelijke behoeften als het gaat om kankerzorg. Zo kan door de diagnose kanker het behalen van belangrijke ontwikkelingsmijlpalen, zoals het krijgen van kinderen of het voortzetten van studie of werk, ineens onzeker worden.”
Het AYA Zorgnetwerk biedt zorg op maat voor deze doelgroep, zowel tijdens als na de behandeling. Ter gelegenheid van het jaarlijkse congres ‘SPACE4AYA’, dat morgen plaatsvindt, is op Kanker.nl een speciale pagina ingericht voor jongvolwassenen met kanker.
Bron: iknl
