Uit landelijk onderzoek blijkt dat vrijwel alle Nederlanders verschillende soorten PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) in het bloed hebben. Bij het merendeel ligt de gemeten hoeveelheid boven de gezondheidskundige grenswaarde. De analyse is uitgevoerd op bijna 1.500 bloedmonsters die tussen 2016 en 2017 zijn verzameld.
Geen directe ziekte, maar wel mogelijk effect op gezondheid
Hoewel een overschrijding van de grenswaarde niet betekent dat mensen direct ziek worden, kan langdurige blootstelling wel effect hebben op het lichaam. Vooral het immuunsysteem kan worden beïnvloed. De mate van impact hangt af van onder andere de hoeveelheid PFAS, de duur van de blootstelling en de gezondheid van het individu.
PFOS en PFOA het vaakst aangetroffen
In de onderzochte bloedmonsters zijn gemiddeld zeven verschillende PFAS-varianten aangetroffen. De stoffen PFOS en PFOA kwamen het vaakst voor. In sommige regio’s, zoals rond Dordrecht en de Westerschelde, zijn duidelijk hogere concentraties gemeten dan elders in het land. In Dordrecht betrof dit vooral PFOA, terwijl in de Westerschelde PFOS het meest werd gevonden.
Vermindering van blootstelling noodzakelijk
Eerder berekende het RIVM dat de Nederlandse bevolking via voedsel en drinkwater te veel PFAS binnenkrijgt. De nieuwe bloedonderzoeken bevestigen dat beeld. Hoewel PFAS slecht afbreekbaar zijn, kunnen ze wel geleidelijk uit het lichaam verdwijnen. Om dit proces te versnellen is het noodzakelijk dat de inname via voedsel, water en producten afneemt.
Advies: gevarieerd eten en alert zijn op producten
Het vermijden van PFAS is moeilijk, omdat deze stoffen wijdverspreid zijn in onder meer grond, voedsel, water en consumentenproducten zoals antiaanbaklagen en cosmetica. Het Voedingscentrum adviseert daarom een gevarieerd eetpatroon om blootstelling te beperken.
Europese aanpak moet PFAS-gebruik verder terugdringen
Nederland zet zich samen met andere Europese landen in voor strengere regelgeving. Sinds 2008 is PFOS verboden en in 2020 volgde een verbod op PFOA. Inmiddels ligt er een voorstel voor een algeheel Europees verbod op alle PFAS-varianten. Dit wordt momenteel beoordeeld door Europese wetenschappelijke commissies.
Vervolgonderzoek met recente bloedmonsters
Voor een actueel beeld onderzoekt het RIVM in 2025 opnieuw bloedmonsters. De resultaten worden in 2026 verwacht. Dit onderzoek is onderdeel van het bredere PFAS-onderzoeksprogramma, een samenwerking tussen de ministeries van VWS, IenW en LVVN. Het programma richt zich op het verminderen van blootstelling en het in kaart brengen van PFAS in mens en milieu.
Bron: RIVM
