Het ministerie van Defensie heeft onlangs een dagorder verstuurd aan ruim 76.000 medewerkers. De boodschap is duidelijk: zorg dat je “zo snel als mogelijk” inzetbaar bent. In de praktijk betekent dit onder meer het controleren van vaccinaties, fysieke gesteldheid en basisvaardigheden. Maar waarom komt deze oproep juist nu?
NAVO-dreiging en toenemende spanningen
Hoewel de dreiging vanuit Rusland volgens Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim de afgelopen periode niet significant is veranderd, ziet hij wel dat er meer urgentie is: “Maar ik heb wel gezien dat we kunnen versnellen.” Binnen de NAVO wordt Rusland nog altijd als de grootste dreiging gezien. Vooral landen in de nabijheid van Oekraïne, zoals de Baltische staten, voelen zich kwetsbaar.
Defensiedeskundige Dick Zandee van Instituut Clingendael benadrukt dat de zorgen in de regio groot zijn. Toch verwacht hij geen directe escalatie naar andere landen zolang Rusland verwikkeld is in de oorlog in Oekraïne. “Maar als er een bestand zou komen, ontstaat er een andere situatie”, stelt hij, refererend aan gesprekken tussen de VS en Rusland over een mogelijk staakt-het-vuren.
Twee scenario’s waar Defensie op inzet
Eichelsheim noemt twee scenario’s waarvoor paraatheid cruciaal is: deelname aan een internationale vredesmissie na een mogelijk bestand, of militaire actie binnen NAVO-verband bij een directe bedreiging van een lidstaat. In beide gevallen is volgens hem een “volgende versnelling” noodzakelijk.
Daarom is de aanschaf van materieel zoals drones, uitrusting en wapens versneld. Ook binnen de organisatie zelf moeten medewerkers hun inzetbaarheid toetsen.
Interne oproep aan duizenden defensiemedewerkers
Een dagorder geldt binnen Defensie als een belangrijk intern bericht. Voorzitter Jean Debie van de Vakbond voor Burger en Militair Defensiepersoneel zegt: “Deze is bedoeld om de boodschap relevantie en urgentie mee te geven.” Volgens hem fungeert de brief als wake-upcall: het personeel moet voorbereid zijn, ongeacht verlof of vakantieplannen.
Debie benadrukt: “Wij dragen dit ook uit. Houd rekening met een eventuele inzet en bereid je daar ook op voor. Ook als je ouderschapsverlof hebt of vakantieplannen, alle verloven kunnen dan worden ingetrokken. De hele organisatie moet op scherp.”
Dienstplicht blijft bestaan, maar wordt nog niet ingezet
Hoewel de opkomstplicht sinds 1997 is afgeschaft, blijft de dienstplicht bestaan. Jongeren van 17 tot 45 jaar worden ingeschreven en ontvangen een dienstplichtbrief. Sinds 2023 wordt daarin ook verwezen naar de oorlog in Oekraïne.
Staatssecretaris Tuinman van Defensie wil het aantal mensen binnen Defensie uitbreiden tot 200.000. Een volledige herinvoering van de dienstplicht is vooralsnog niet aan de orde. “Wellicht als de escalatie in de wereld nog een fase verder gaat, maar vooralsnog niet”, aldus Tuinman tegen de Volkskrant.
In de tussentijd wordt gekeken naar alternatieve manieren om de betrokkenheid bij Defensie te vergroten. Jongeren zouden via een enquête hun affiniteit en motivatie moeten aangeven, naar voorbeeld van het Zweedse systeem. Ook wordt gewerkt aan uitbreiding van het aantal reservisten en wordt een zogeheten dienjaar gestimuleerd: een jaar werken bij Defensie naast of in plaats van reguliere loopbaanstappen.
Bron: NOS
