De opwarming van de oceanen heeft het afgelopen jaar geleid tot een ongekende verbleking van koraalriffen. Uit onderzoek van het International Coral Reef Initiative, waarbij landen en gespecialiseerde organisaties betrokken zijn, blijkt dat wereldwijd 84 procent van de koraalriffen kampt met hittestress. Nooit eerder werd een dergelijk percentage vastgesteld.
Verlies van algen veroorzaakt verbleking
Wanneer koraalriffen blootstaan aan aanhoudend hoge watertemperaturen, stoten ze de algen af die hen van voedingsstoffen en kleur voorzien. Dit proces, bekend als verbleking, kan leiden tot grootschalig koraalsterfte als de omstandigheden te lang aanhouden.
Invloed van El Niño en klimaatverandering
Zeebiologen voorspelden begin vorig jaar al dat de combinatie van recordtemperaturen in de oceanen, veroorzaakt door klimaatverandering en het weerfenomeen El Niño, tot grootschalige verbleking zou leiden. El Niño zorgt voor opwarming van het zeewater in de Stille Oceaan, terwijl het koelende effect van de daaropvolgende La Niña ditmaal korter duurde dan gebruikelijk. Hierdoor kregen de riffen onvoldoende tijd om te herstellen.
Belang van koraalriffen voor mens en natuur
Koraalriffen zijn essentieel voor het zeeleven en voor menselijke activiteiten zoals visserij, toerisme en kustbescherming. Ongeveer een kwart van het zeeleven leeft in en rond deze ecosystemen. Het blijft onzeker of en wanneer het proces van verbleking tot stilstand komt.
Zeebioloog Melanie McEnfield benadrukt de ernst van de situatie tegenover persbureau Reuters: “De omvang en reikwijdte van de hittestress is schokkend. Sommige riffen hadden er tot dusver geen last van en wij dachten dat ze veerkrachtig waren, dat ze het gedeeltelijk afsterven te boven zouden komen.”
Oplossingen en herstelpogingen
Volgens koraaldeskundige Mark Eakin ligt de sleutel tot bescherming van de riffen in het tegengaan van klimaatverandering. Hij stelt tegenover persbureau AP: “De beste manier om riffen te beschermen is het stoppen van de klimaatverandering. Dat betekent dat we de uitstoot door het verbranden van fossiele brandstoffen moeten terugdringen. Al het andere is eerder een soort van pleister dan een oplossing.”
Ronald Osinga, zeebioloog en universitair docent aan Wageningen University & Research, zag aankomen dat 2024 een recordjaar qua temperatuur zou worden. Hij verwachtte echter dat ongeveer 50 procent van de koraalriffen getroffen zou worden. In Kenia, waar hij werkt aan herstelprojecten, constateerde hij dat ongeveer 80 procent van het rif, inclusief de herstelde delen, zwaar beschadigd was en overwoekerd door zeewieren. “Het is wel te redden, maar dan moet het niet over twee jaar weer te warm worden, want dan is het vechten tegen de bierkaai. En daar lijkt het nu naartoe te gaan,” aldus Osinga.
Toekomstperspectief voor koraalriffen
Binnen het klimaatakkoord van Parijs is afgesproken om de opwarming van de aarde ruim onder de 2 graden Celsius te houden, met een streven naar 1,5 graad. Volgens Osinga is die grens inmiddels bereikt: “Op dit moment zitten we al op die anderhalve graad. Dat Parijs-akkoord was voor koraalriffen zo’n beetje de laatste strohalm, waarbij het over een paar jaar door natuurlijke aanpassing misschien goed zou kunnen komen. Nu lijken we daaroverheen te gaan en is de verwachting dat we aan het eind van deze eeuw 10 procent of, nog erger, 1 procent van de koraalriffen over zullen houden.”
Het verlies van deze ecosystemen zal volgens Osinga grote gevolgen hebben voor de biodiversiteit. Daarom richten hij en zijn collega’s zich nu op methoden om koraalriffen kunstmatig weerbaarder te maken tegen hoge temperaturen. “Die richting gaat het nu op.”
Bron: NOS
