In 2024 draaiden veel Nederlandse poppodia verlies, ondanks een toename van het aantal bezoekers, meer optredens en een hogere omzet. Uit een analyse van de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF) over de afgelopen twee jaar blijkt dat meer dan de helft van de 59 onderzochte podia het jaar negatief afsloot.
Omzet stijgt, maar uitgaven stijgen harder
De gezamenlijke inkomsten van de poppodia bedroegen vorig jaar 253 miljoen euro, een stijging van 12 procent ten opzichte van 2023. Tegelijkertijd namen de uitgaven met meer dan 14 procent toe.
Volgens Arne Dee, beleidsmedewerker van VNPF, heeft de inflatie een grote invloed op de financiële situatie: “Alles wordt snel duurder.” De sterkste kostenstijging zit in de personeelskosten door hogere lonen en in de hogere gages voor artiesten.
Van de 74 bij VNPF aangesloten podia is 98 procent een non-profitorganisatie. Juist deze organisaties hebben het zwaar. Veel van hen zijn afhankelijk van gemeentelijke subsidies, maar die stijgen vaak niet mee met de inflatie. “Maar de meeste subsidies indexeren niet mee”, zegt Dee. Hoeveel subsidie er beschikbaar is, verschilt per gemeente en hangt af van het belang dat gemeenteraad en college aan cultuur toekennen.
Gemeenten investeren verschillend in cultuur
Dee ziet dat sommige steden, zoals Tilburg, Utrecht en Amsterdam, “écht in cultuur” investeren. “Deze gemeenten zien dat cultuur meer oplevert dan het kost. Hierdoor komen er meer uitgaven in omliggende horeca en hotels. Cultuur maakt een stad aantrekkelijk.”
Risico’s voor nieuw talent
Volgens de VNPF hebben poppodia een publieke rol: het tonen van artistieke kwaliteit en het stimuleren van talentontwikkeling. Dee vreest dat de rode cijfers leiden tot minder diversiteit in het aanbod: “Het eerste waar op wordt bespaard zijn op de ‘risicovolle programma’s’. Dit zijn de minder bekende nieuwe talenten.”
Ook bij de Effenaar in Eindhoven wordt kritischer geprogrammeerd. Directeur Jos Feijen vertelt: “We kijken kritisch naar ons programma en nemen minder risico’s.”
Ticketprijzen verhogen ziet hij niet als oplossing. “Die ticketsopbrengsten gaan eigenlijk voor 90 procent naar artiesten.” Grote uitgaven zoals huur en personeel worden daar niet door gedekt. “Dus een podium houdt daar relatief weinig aan over.”
Andere kosten doorberekenen aan bezoekers ziet Feijen evenmin zitten: “Ik kan het bier wel voor een tientje verkopen, maar dat schiet niet op. Ik wil ook toegankelijk blijven voor publiek.”
Meer bezoekers, toch verlies
Bij Mezz in Breda groeide het bezoekersaantal van 50.000 naar 72.000, maar ook daar was het eindresultaat negatief. Directeur Rik Peters zegt: “Ik ben juist meer activiteiten gaan doen, om meer bezoekers te trekken, maar de kosten stegen nog meer.”
Hij ziet een bredere onderwaardering van popmuziek in het cultuurbeleid: “Popmuziek wordt ondergewaardeerd.” Dat merkt hij aan de subsidieverschillen: “Gemeentes zien de impact van popmuziek niet in. Theaters en musea krijgen culturele subsidies van miljoenen en wij tonnen.”
Sociale rol, maar beperkt budget
Volgens Peters is de situatie niet houdbaar als kosten blijven stijgen en subsidies niet meegroeien: “Dit systeem is niet houdbaar als de kosten blijven stijgen en de subsidies niet meebewegen. We zijn eigenlijk aan het ondernemen met een sociaal doel, zonder de financiële middelen die daarbij horen.”
Hoopvoller geluid in Rotterdam
Toch zijn er ook podia die voorzichtig optimistisch zijn. Bird in Rotterdam wist verlies te voorkomen door aanpassingen in de programmering, hogere ticketprijzen en extra gemeentelijke steun. Directeur Hugo Dirkson zegt: “Ik denk dat we grootste financiële tegenslagen voorlopig achter de kiezen hebben.”
In 2023 had Bird plotseling een tekort van 50.000 euro op een begroting van 1 miljoen. Dankzij een noodfonds van de gemeente Rotterdam werd dit opgevangen.
“We hebben gekozen om juist in talentontwikkeling te blijven investeren. Wel hebben we het meerdaagse festival Birdfest moeten schrappen om uit de rode cijfers te blijven.” Ook ontving Bird extra subsidie van de gemeente.
Bron: NOS
