Steeds meer Nederlanders met een laag inkomen kampen met problematische schulden. In 2023 bleek dat 31 procent van de mensen onder de armoedegrens hiermee te maken had. Dat komt neer op 163 duizend personen. Onder de groep net boven de armoedegrens lag dit aandeel met 22 procent iets lager, al betrof het wel een grotere groep van 265 duizend mensen. Dit blijkt uit recente analyses van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), waarin schulden voor het eerst zijn gekoppeld aan armoede.
Wat zijn problematische schulden volgens het CBS?
Het CBS beschouwt schulden als problematisch wanneer huishoudens zijn geregistreerd met ernstige betalingsachterstanden. Denk aan openstaande aanslagen bij de Belastingdienst, achterstanden bij zorgpremies of signaleringen bij het Bureau Krediet Registratie (BKR).
Aandeel met langdurige schuldproblematiek stijgt
Uit de cijfers blijkt dat mensen met een laag of net te laag inkomen aanzienlijk vaker met dit soort schulden te maken hebben dan de rest van de bevolking. Armen lopen zelfs drie keer zoveel risico; bijna-armen twee keer zoveel. Vergeleken met 2021 is het aandeel in alle inkomensgroepen toegenomen, met de grootste stijging bij bijna-armen. Dit heeft te maken met veranderingen in de samenstelling van deze groep, onder meer door de energietoeslag, waardoor meer bijstandsontvangers net boven de armoedegrens uitkwamen.
Structurele schulden in arme huishoudens
Ruim één op de vijf mensen in armoede had drie jaar achtereen geregistreerde problematische schulden. In de groep net boven de armoedegrens ging het om 16 procent. Vaak gaat het om meerdere typen schulden tegelijk: bij de helft van de bijna-armen en 42 procent van de armen is sprake van meerdere registraties.
Belastingdienst en BKR meest voorkomende schuldeisers
Onder arme huishoudens kwam een openstaande belastingaanslag het vaakst voor (52,5 procent), gevolgd door achterstanden bij zorgpremies en BKR-registraties (beide circa 40 procent). Bijna-armen hadden het vaakst te maken met een BKR-melding (42 procent), gevolgd door schulden bij de Belastingdienst (36 procent).
Lage buffers vergroten kwetsbaarheid
Naast inkomensproblemen beschikken veel huishoudens nauwelijks over financiële reserves. Voor driekwart van de arme én bijna-arme huishoudens gold dat hun buffer in 2023 niet verder reikte dan 25 procent van de armoedegrens. Dat betekent dat zij maximaal drie maanden zonder inkomen kunnen overbruggen. Bovendien kwam 60 procent van de armen ook daadwerkelijk inkomen tekort om het hele jaar te kunnen voorzien in basisbehoeften.
