In 2024 rookte 18 procent van de volwassen Nederlanders, dronk 6 procent overmatig alcohol en had de helft van de volwassenen overgewicht. Deze cijfers komen uit de Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor 2024, uitgevoerd door het CBS in samenwerking met het RIVM, het Trimbos-instituut en Pharos.
Roken en overmatig drinken nemen af
De afgelopen tien jaar is het percentage rokers afgenomen van 26 procent in 2014 naar 18 procent in 2024. Ook het aandeel volwassenen dat overmatig alcohol drinkt daalde: van 10 procent in 2014 naar 6 procent in 2024. Onder overmatig drinken wordt verstaan: meer dan 21 glazen alcohol per week voor mannen, en meer dan 14 glazen voor vrouwen.
Hoewel de daling positief is, blijft het doel uit het Nationaal Preventieakkoord — maximaal 5 procent rokers in 2040 — nog buiten bereik. Voor alcoholgebruik is dit doel realistischer: met het huidige percentage van 6 procent komt het streefdoel van 5 procent dichterbij.
Overgewicht stabiel, maar obesitas stijgt
Waar het aantal rokers en overmatige drinkers daalt, blijft het percentage mensen met overgewicht nagenoeg gelijk. In 2024 had 50 procent van de volwassenen overgewicht, vergelijkbaar met tien jaar eerder. Opvallend is de toename van ernstig overgewicht (obesitas), dat in dezelfde periode steeg van 13 naar 16 procent.
Het streven in 2040 is dat maximaal 38 procent van de volwassenen overgewicht heeft, en dat ernstig overgewicht daalt naar 7 procent. Deze doelstellingen lijken, gezien de stabiele cijfers, nog ver weg.
Opleidingsniveau speelt grote rol
Uit de cijfers blijkt dat leefstijl sterk samenhangt met opleidingsniveau. Mensen van 25 jaar of ouder met alleen basisonderwijs of een vmbo-diploma roken vaker (21 procent) en hebben vaker overgewicht (65 procent). Onder hoger opgeleiden — hbo- of universitair niveau — liggen deze percentages aanzienlijk lager: 13 procent rookt en 43 procent heeft overgewicht.
Inkomensverschillen en gezondheid
Ook het inkomen heeft invloed, vooral op roken en overgewicht. Mensen met een hoger inkomen roken minder vaak dan mensen met een lager inkomen. Dit verschil is deels te verklaren door het opleidingsniveau. Zelfs bij gelijk opleidingsniveau wordt minder gerookt door mensen met een hoger inkomen.
Voor overgewicht is het verschil naar inkomen bijna volledig toe te schrijven aan opleidingsverschillen. Met andere woorden: bij gelijk opleidingsniveau zijn er nauwelijks verschillen in overgewicht, ongeacht het inkomen.
Geen verschil bij overmatig alcoholgebruik
Overmatig alcoholgebruik komt voor bij mensen met zowel een hoog als laag inkomen, en zowel bij laag- als hoogopgeleiden. In tegenstelling tot roken en overgewicht lijkt het drinkgedrag dus niet samen te hangen met sociaaleconomische achtergrond.
Bron: CBS, RIVM, Trimbos-instituut, Pharos
