De Nobelprijs voor Economie gaat dit jaar naar drie wetenschappers die hun loopbaan wijdden aan de vraag hoe innovatie groei mogelijk maakt. Het gaat om Joel Mokyr uit de Verenigde Staten, Philippe Aghion uit Frankrijk en Peter Howitt uit Canada. Hun onderzoek laat zien hoe technologische vooruitgang de basis vormt voor een gezonde economie. Dat maakte het Nobelcomité in Stockholm bekend.
De rol van vernieuwing
Joel Mokyr ontvangt de prijs “voor het identificeren van de voorwaarden voor duurzame groei door technologische vooruitgang”. Hij dook diep in historische gegevens om te begrijpen waarom de wereldeconomie in sommige periodes ineens blijvend begon te groeien, terwijl stagnatie eeuwenlang normaal was.
Philippe Aghion en Peter Howitt ontwikkelden een model dat uitlegt hoe nieuwe ideeën bestaande markten opschudden. Hun theorie over ‘creatieve vernietiging’ beschrijft hoe vooruitgang oude technieken en bedrijven verdringt — zoals streamingdiensten de cd en dvd vervingen.
Volgens het Nobelprijscomité “hebben de drie onderzoekers ons geleerd dat aanhoudende groei niet vanzelfsprekend is. Gedurende het grootste deel van de menselijke geschiedenis is economische stagnatie – niet groei – de norm geweest.” Ook benadrukt het comité: “Het werk van de laureaten laat zien dat we economische groei niet voor lief mogen nemen. Om niet terug te vallen in stagnatie, moeten we het principe van creatieve vernietiging blijven volgen.”
Geboren in Leiden
Voor Nederland heeft de prijs dit jaar een bijzonder tintje. Een van de winnaars, Joel Mokyr, werd in 1946 geboren in Leiden. Zijn familie verhuisde kort daarna naar Israël, waar hij opgroeide. Hij studeerde economie en geschiedenis aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem en promoveerde later aan Yale University. Inmiddels is hij al tientallen jaren hoogleraar aan de Northwestern University in Chicago.
Mokyr staat bekend als een bruggenbouwer tussen economische geschiedenis en moderne groeitheorieën. Hij benadrukt hoe kennis, cultuur en technologische innovatie samen de motor vormen van langdurige vooruitgang.
De jongste Nobelprijs
De Nobelprijs voor Economie bestaat nog niet zo lang. De prijs werd in 1969 ingesteld door de Zweedse centrale bank, ter ere van haar 300-jarig bestaan. Alfred Nobel zelf had deze categorie nooit bedacht. De officiële naam luidt dan ook: ‘De Prijs van de Zweedse Rijksbank voor Economische Wetenschappen ter nagedachtenis aan Alfred Nobel’.
De prijsuitreiking vindt elk jaar plaats op 10 december, in Stockholm. Dat is de sterfdag van Alfred Nobel. Alleen de Nobelprijs voor de Vrede wordt diezelfde dag in Oslo uitgereikt.
Eerdere Nederlandse winnaars
Nederland kent drie eerdere winnaars van de Nobelprijs voor Economie. Jan Tinbergen kreeg de allereerste in 1969, Tjalling Koopmans volgde in 1975 en Guido Imbens in 2021. Tinbergen deelde zijn prijs destijds met de Noor Ragnar Frisch.
In 2024 ging de prijs naar Daron Acemoglu, Simon Johnson en James A. Robinson. Zij onderzochten hoe politieke en economische instituties het verschil in welvaart tussen landen verklaren.
Bron: NOS
