De Afdeling advisering van de Raad van State heeft minister van Asiel en Migratie geadviseerd om de wetsvoorstellen Asielnoodmaatregelenwet en Wet invoering tweestatusstelsel niet in de huidige vorm in te dienen bij de Tweede Kamer. De maatregelen zijn bedoeld om de asielketen te ontlasten en de instroom van asielzoekers te beperken. Volgens het advies is echter niet aannemelijk gemaakt dat de voorstellen daadwerkelijk bijdragen aan een efficiënter asielbeleid. Sterker nog, de voorstellen kunnen leiden tot een zwaardere belasting voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en de rechtspraak.
Onzekerheid over effectiviteit maatregelen
In de toelichting op de wetsvoorstellen ontbreekt een onderbouwing vanuit wetenschappelijk onderzoek of praktijkervaringen die bevestigt dat de voorgestelde maatregelen de asielinstroom daadwerkelijk verminderen. Tegelijkertijd zijn er sterke aanwijzingen dat de aanpassingen juist een omgekeerd effect kunnen hebben. De IND zou complexere beslissingen moeten nemen, wat kan leiden tot meer juridische procedures en langere wachttijden in de asielopvang.
Daarnaast speelt het Europese Asiel- en Migratiepact, dat Nederland vanaf 2026 moet implementeren, een grote rol. Als de nieuwe nationale wetgeving daar niet goed op wordt afgestemd, kan dit extra problemen opleveren in de uitvoering en de rechtszekerheid aantasten.
Zorgen over voorbereiding en uitvoering
De wetsvoorstellen zijn met spoed voorbereid, waardoor betrokken instanties zoals de IND en de rechtspraak slechts één week de tijd hadden om een reactie te geven. De Raad van State benadrukt dat zorgvuldige wetgeving vereist dat uitvoeringsinstanties, burgers en de rechtspraktijk in een vroeg stadium worden betrokken. Een te snelle procedure kan leiden tot juridische onzekerheden en problemen in de uitvoering.
Daarnaast wordt in het advies opgemerkt dat het onduidelijk is waarom de voorgestelde maatregelen niet zijn samengevoegd met de reeds geplande wetgeving voor de uitvoering van het Europese Asiel- en Migratiepact. Dit kan leiden tot tegenstrijdigheden en een onnodig complexe aanpassing van het asielbeleid.
Juridische knelpunten en risico op rechtsongelijkheid
De Raad van State waarschuwt voor juridische problemen bij de uitvoering van de wetsvoorstellen. Een punt van zorg is dat bepaalde maatregelen directe werking krijgen, wat betekent dat ze onmiddellijk na inwerkingtreding van toepassing zijn, ook op lopende procedures. Hierdoor kunnen asielzoekers ongelijk worden behandeld op basis van wanneer hun procedure is gestart. Dit druist in tegen het principe van rechtszekerheid.
Bovendien is niet duidelijk hoe de voorgestelde maatregelen in de praktijk zullen worden toegepast zonder dat dit ten koste gaat van de grondrechten van asielzoekers. Indien de IND en de rechtspraak door de nieuwe regels procedures niet binnen redelijke termijnen kunnen afhandelen, kan dit het recht op een eerlijk proces in gevaar brengen.
Bron: Raad van State
