De Algemene Rekenkamer stelt in de publicatie Drinkwater onder druk dat het onzeker is of de doelen voor het verminderen van drinkwaterverbruik in 2035 gehaald worden. De maatregelen komen volgens het rapport traag op gang, en er is te weinig zicht op de effectiviteit van het beleid.
Toenemende druk op drinkwatervoorziening
In 2023 leverden de Nederlandse drinkwaterbedrijven 1094 miljard liter aan huishoudens en bedrijven. De gezamenlijke omzet bedroeg 1,7 miljard euro. Het RIVM waarschuwde eerder dat in 2030 zo’n 102 miljard liter extra nodig is ten opzichte van 2020, als het verbruik niet afneemt.
Heldere doelen, maar gebrek aan concrete acties
Sinds 2019 is het doel om het gemiddeld huishoudelijk verbruik van 119 liter per persoon per dag terug te brengen naar 100 liter in 2035. Voor bedrijven geldt een reductiedoel van 20% ten opzichte van de periode 2016–2019. Hoewel deze doelen volgens de Rekenkamer duidelijk zijn, blijven concrete maatregelen grotendeels uit.
Er zijn wel initiatieven zoals bewustwordingscampagnes en verkenningen van hergebruik van regenwater bij nieuwbouw, maar het duurt lang voordat deze worden doorgevoerd. Een verplichting voor het gebruik van regen- of huishoudwater bij toiletten kan op zijn vroegst in 2028 ingaan. Tot die tijd worden veel woningen zonder hergebruik gebouwd.
Drinkwaterverbruik huishoudens licht gedaald
Hoewel huishoudens meer drinkwater gebruiken dan bedrijven, is het verbruik sinds 2022 licht gedaald. Mogelijke oorzaken zijn niet direct gerelateerd aan beleid, maar aan externe factoren zoals hoge energieprijzen, korter douchen en nattere zomers.
De minister ondervindt verschillende knelpunten bij gedragsverandering. Zo is de prijselasticiteit laag: een hogere prijs leidt nauwelijks tot minder verbruik. Ook technische aanpassingen vragen tijd en investeringen.
Zakelijk verbruik blijft stijgen
Tegelijkertijd neemt het verbruik door zakelijke gebruikers toe, vooral in de voedingsmiddelen- en chemische industrie. Sommige bedrijven kregen in 2022 zelfs geen drinkwateraansluiting meer. De minister liet zijn beleid in 2019 evalueren, maar onderschatte toen het risico van structurele tekorten.
Volgens de Rekenkamer ontbreken tussentijdse meetmomenten. Daardoor is het lastig om te beoordelen of de minister op koers ligt richting 2035.
Adviezen voor verbetering van beleid
De Rekenkamer adviseert om het bewustzijn bij bedrijven en burgers te vergroten en gerichter met sectoren in gesprek te gaan. Zo kan duidelijker worden welke maatregelen daadwerkelijk bijdragen. Ook wordt aangeraden om tussendoelen vast te leggen en beter te anticiperen op mogelijke gevolgen van schaarste.
De publicatie maakt deel uit van het verantwoordingsonderzoek van de Rekenkamer, dat volgende week wordt gepubliceerd.
Bron: Rekenkamer
