Op papier wonen zij in een betaalbare woning van een woningcorporatie. In de praktijk blijken duizenden van hen daarnaast ook eigenaar te zijn van een koopwoning. Soms één huis, soms meerdere. In een paar gevallen zelfs een hele portefeuille. Het gaat om bijna twaalfduizend mensen die officieel tot de sociale huursector behoren, terwijl zij tegelijk vastgoed bezitten.
In een land waar honderdduizenden mensen jarenlang op een wachtlijst staan voor een betaalbare woning, voelt dat ongemakkelijk. Niet omdat iedereen met bezit per definitie verkeerd bezig is, maar omdat elke sociale huurwoning die zo wordt bewoond, er één minder is voor iemand die nergens anders terechtkan. Voor starters, alleenstaande ouders of mensen met een laag inkomen is die woning vaak het verschil tussen een stabiel leven en jarenlang onzeker wonen.
Niet elke situatie is hetzelfde
Achter die cijfers schuilen heel verschillende verhalen. Sommige huurders zijn mede-eigenaar van een huis geworden door een scheiding. Een woning staat nog op twee namen, terwijl slechts één ex-partner er woont. De ander huurt ondertussen een sociale woning omdat een nieuwe koopwoning onbereikbaar is. In andere gevallen gaat het om een erfenis, waarbij iemand ongewild een deel van een woning in bezit krijgt zonder daar zelf gebruik van te maken.
Maar er is ook een andere groep. Dat zijn mensen die bewust één of meerdere woningen hebben gekocht en toch in een corporatiewoning blijven wonen. Voor hen is de sociale huurwoning geen vangnet, maar een goedkope basis naast hun bezit. Juist die gevallen zorgen voor ongemak en maatschappelijke wrevel.
De druk op de sociale huursector
De sociale huursector staat al jaren onder zware druk. In veel gemeenten loopt de wachttijd op tot zeven, acht of soms zelfs tien jaar. Wie vandaag zijn woning verliest of voor het eerst zelfstandig wil wonen, moet vaak uitwijken naar een vrije huursector waar de huren steeds verder oplopen, of blijft noodgedwongen bij familie of vrienden hangen.
Tegen die achtergrond voelt het wrang dat een deel van de sociale huurvoorraad wordt gebruikt door mensen die elders eigendom hebben. Het gaat misschien om een klein percentage van het totaal, maar het raakt aan het gevoel van rechtvaardigheid in een markt die toch al scheef aanvoelt.
Waarom corporaties weinig kunnen doen
Woningcorporaties mogen bij de toewijzing van woningen wel kijken naar iemands inkomen, maar niet naar het vermogen. Of iemand een huis, een vakantie appartement of meerdere panden bezit, speelt formeel geen rol zolang het inkomen onder de vastgestelde grenzen blijft.
Daardoor ontstaan situaties die lastig uit te leggen zijn. Een huurder kan formeel voldoen aan alle regels en toch beschikken over waardevol vastgoed. Corporaties zien het, maar hebben geen wettelijke middelen om daarop in te grijpen.
Binnen de sector groeit daarom de roep om naast inkomen ook vermogen mee te wegen. Niet om mensen die ooit een huis hebben geërfd meteen uit te sluiten, maar om bewuster te kunnen beoordelen wie werkelijk afhankelijk is van sociale huur.
Een bredere discussie over eerlijkheid
Deze kwestie staat niet op zichzelf. De woningmarkt is de afgelopen jaren sterk veranderd. Huizenprijzen zijn gestegen, vermogen zit steeds vaker vast in stenen en het verschil tussen wie bezit en wie huurt is groter geworden. Een systeem dat alleen naar inkomen kijkt, sluit daardoor steeds minder goed aan op de realiteit.
Iemand kan weinig verdienen en toch een woning bezitten die inmiddels veel waard is. Voor mensen die al jaren wachten op een sociale huurwoning voelt dat moeilijk te verteren, ook al is het juridisch toegestaan.
Tegelijk is het invoeren van een vermogenstoets geen simpele ingreep. Vermogen kan vastzitten in woningen die niet zomaar te verkopen zijn, en persoonlijke situaties lopen sterk uiteen. Dat maakt het zoeken naar eerlijke regels ingewikkeld.
Wat dit zegt over de woningmarkt
Dat duizenden mensen tegelijk huurder en huiseigenaar zijn, laat zien hoe ver de woningmarkt is losgeraakt van de eenvoudige categorieën van vroeger. Huren en bezitten lopen steeds vaker door elkaar heen, terwijl de regels daar nog nauwelijks op zijn aangepast.
Zolang de woningnood groot blijft, zal deze spanning voelbaar blijven. De discussie over wie recht heeft op een sociale huurwoning gaat daarmee niet alleen over cijfers, maar over de vraag hoe Nederland schaarse woonruimte eerlijk wil verdelen in een samenleving waar bezit steeds zwaarder weegt.
Bron: NOS
