Een nieuw onderzoek van Nederlandse klimaatwetenschappers wijst erop dat de Golfstroom, ook bekend als de Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), veel sneller dreigt stil te vallen dan tot nu toe gedacht. Waar eerder werd aangenomen dat dit proces pas na 2100 onomkeerbaar zou worden, berekenden onderzoekers dat dit al rond het jaar 2060 kan gebeuren.
Onderzoek wijst op versneld risico
Uit de studie blijkt dat het kantelpunt, waarbij de stroming onomkeerbaar verzwakt, dichterbij ligt dan verwacht. “Wat deze studie heel concreet maakt, is dat we met een jaartal komen voor de start van de instorting van de Golfstroom, zo rond 2060”, zegt René van Westen van de Universiteit Utrecht. “Dat is schrikbarend dichterbij dan eerder gedacht, mogelijk al in ons leven.”
Cruciale rol voor het klimaat
De Golfstroom functioneert als een soort wereldwijde warmtetransportband. Als de stroming wegvalt, kan Noordwest-Europa te maken krijgen met koudere winters, minder regenval en meer zware stormen. Op het zuidelijk halfrond neemt de warmte juist verder toe.
De opwarming van de aarde speelt hierin een hoofdrol. Doordat smeltwater en hogere temperaturen de balans verstoren, vertraagt de AMOC al merkbaar. Volgens Van Westen: “Je hebt enerzijds de mondiale opwarming, maar anderzijds het afkoelende effect van het verzwakken van de AMOC. Vanaf nu kunnen we een lichte tendens van afkoeling verwachten de komende jaren.”
Kans op kantelpunt bij 2,5 graden opwarming
Het VN-klimaatpanel IPCC stelde eerder dat het kantelpunt pas boven de 4 graden opwarming zou plaatsvinden. De nieuwe studie concludeert echter dat dit al mogelijk is bij een opwarming van 2,5 graden. Bij een gematigd CO2-scenario kan de instorting rond 2063 beginnen, terwijl bij hoge uitstoot dit al rond 2055 kan gebeuren.
Wetenschappers benadrukken urgentie
Caroline Katsman, hoogleraar oceanen en klimaat (TU Delft), noemt het “een goede, robuuste studie” die laat zien dat snelle reductie van broeikasgassen noodzakelijk blijft. Ook Sybren Drijfhout, hoogleraar klimaat in Southampton en Utrecht, noemt het “wetenschappelijk goed werk”, maar wijst op de statistische onzekerheden: “Er blijft altijd een behoorlijke statistische onzekerheid. Welk scenario je ook kiest, er zijn altijd modellen die de AMOC wel laten instorten en die het niet laten instorten.”
Gevolgen voor Europa
Als de Golfstroom daadwerkelijk stilvalt, heeft dat langdurige gevolgen: lagere temperaturen, extra zeespiegelstijging, meer stormvloeden en een daling van landbouwopbrengsten met een derde. “Als dat gebeurt wordt het hier kouder, guurder, droger. We krijgen extra zeespiegelstijging, meer stormvloeden en de landbouw-opbrengsten gaan met ongeveer een derde omlaag. En dat alles voor eeuwen”, aldus Drijfhout.
Katsman vult aan: “Er wordt wel eens gekscherend gezegd: dan kunnen we vaker schaatsen. Maar daar hebben we dan geen tijd voor, want de hele voedselvoorziening zal op z’n gat liggen.”
Nog ruimte om in te grijpen
Volgens Van Westen is het kantelpunt nog niet onvermijdelijk: “Onze studie laat ook zien dat als je de opwarming beperkt, het risico op het stilvallen van de Golfstroom steeds kleiner wordt. En je kan het zelfs helemaal voorkomen, maar dan moet er wel actie worden ondernomen.”
Bron: NOS
