De Duitse Bondsdag heeft ingestemd met een aanpassing van de schuldenrem, waarmee extra uitgaven aan defensie en infrastructuur mogelijk worden. Dit markeert een historische verandering in het Duitse begrotingsbeleid, dat jarenlang gekenmerkt werd door strikte financiële discipline.
Breuk met het verleden
Tot nu toe was Duitsland gebonden aan een strikte begrotingsdiscipline, waarbij de overheid niet meer mocht uitgeven dan er via belastingen binnenkwam. Deze zogenoemde ‘schwarze Null’ zorgde ervoor dat Duitsland binnen Europa bekendstond als een voorstander van een zuinig financieel beleid.
De recente grondwetswijziging maakt een uitzondering voor defensie- en veiligheidsuitgaven. Een deel van deze uitgaven, tot 1 procent van het bruto binnenlands product, wordt nog binnen de begroting gedekt. Boven dat percentage mag de overheid onbeperkt lenen. Ook hulp aan Oekraïne valt onder deze regeling.
Extra investeringen in infrastructuur
Naast defensie zal er de komende twaalf jaar 500 miljard euro beschikbaar komen voor infrastructuur en verduurzaming. Dit geld is bedoeld voor onder meer wegen, spoorwegen en bruggen, waarvan een groot deel aan renovatie toe is. Circa 5000 bruggen moeten worden gerepareerd of volledig herbouwd.
Politieke verdeeldheid
Hoewel er brede steun is voor meer investeringen in veiligheid en infrastructuur, was het niet vanzelfsprekend dat de wijziging werd goedgekeurd. Voor een grondwetswijziging is een meerderheid van twee derde in het parlement vereist. De regerende partijen SPD, CDU/CSU en de Groenen beschikten niet over voldoende zetels en moesten steun zoeken bij andere partijen. De radicaal-rechtse AfD en uiterst linkse Die Linke vormden echter een obstakel: samenwerking met de AfD werd uit principe afgewezen en Die Linke was kritisch over defensie-uitgaven.
Om de wijziging toch door te voeren, werd een buitengewone zitting van het oude parlement georganiseerd, voordat de nieuwe samenstelling van kracht werd. Juridische bezwaren hiertegen werden door het constitutionele hof verworpen.
Politieke gevolgen
De wijziging heeft ook binnen de politiek tot spanningen geleid. CDU-leider Friedrich Merz, mogelijk de volgende bondskanselier, verzette zich aanvankelijk fel tegen het versoepelen van de schuldenrem. Na de verkiezingen draaide hij echter bij, verwijzend naar de veranderde geopolitieke situatie. Dit leverde hem kritiek op van onder andere de Groenen, die juist tijdens de verkiezingscampagne fel waren bestreden door de CDU.
Desondanks wisten de Groenen belangrijke concessies te bedingen. Van de 500 miljard euro die voor infrastructuur is gereserveerd, wordt 100 miljard specifiek ingezet voor verduurzaming. Daarnaast vallen niet alleen militaire uitgaven, maar ook investeringen in cyberveiligheid, civiele bescherming en rampenbestrijding onder de versoepeling van de schuldenrem.
Toekomstperspectief
Met deze ingrijpende wijziging kiest Duitsland voor een koers die afwijkt van zijn traditionele begrotingsbeleid. De impact op de economie en de politieke verhoudingen in Europa zal in de komende jaren steeds duidelijker worden.
Bron: NOS
