De verantwoordelijkheden van de politie tijdens demonstraties zijn op dit moment onvoldoende vastgelegd. Dat stelt de Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie JenV) in een recent rapport. Volgens de inspectie leidt het gebrek aan eenduidige afspraken tot uiteenlopende verwachtingen binnen de samenleving, die in de praktijk niet verenigbaar zijn.
Verdeling van taken bij demonstraties onduidelijk
Uit het onderzoek blijkt dat burgers, demonstranten en overheden elk een andere kijk hebben op het recht om te demonstreren en de rol die de politie daarbij zou moeten spelen. Enerzijds leeft het idee dat de politie demonstraties moet faciliteren en beveiligen. Anderzijds wordt van agenten verwacht dat zij handhaven en de openbare orde bewaken. Deze verwachtingen kunnen met elkaar botsen, zeker wanneer een burgemeester besluit om in te grijpen.
Hoewel vaak wordt gesproken over het faciliteren van demonstraties door de overheid, is nergens concreet vastgelegd wat dat in de praktijk inhoudt. De politie-inzet varieert daardoor sterk per regio en per situatie, omdat burgemeesters zelf bepalen wat van de politie wordt gevraagd binnen hun gemeente.
Grote druk op politiecapaciteit in steden
Ondanks dat 97 procent van de demonstraties zonder problemen verloopt, heeft het beveiligen ervan een grote impact op de inzetbaarheid van de politie. Vooral in grote steden, waar demonstraties vaker plaatsvinden, zorgt dit voor druk op andere kerntaken zoals noodhulp en opsporing. De resterende drie procent, waarin wel sprake is van incidenten, vraagt bovendien om een intensieve inzet van agenten.
Inspectie JenV dringt aan op basisafspraken
De Inspectie JenV adviseert de ministers van Justitie en Veiligheid en van Binnenlandse Zaken om samen met de politie landelijke basisafspraken op te stellen. Die afspraken moeten duidelijk maken welke verantwoordelijkheden bij de politie liggen en welke bij andere partijen horen. Bovendien moet helder zijn wat van demonstranten mag worden verwacht als zij willen dat hun protest wordt gefaciliteerd.
Een betere afstemming tussen overheid, politie en demonstranten draagt volgens de inspectie bij aan voorspelbaarheid, duidelijkheid en wederzijds vertrouwen.
Bron: Inspectie J en V
