Het kabinet uit zorgen over de toename van het gebruik van ‘koop nu, betaal later’-diensten onder jongeren. Omdat wetgeving nog op zich laat wachten, is er nu een bewustwordingscampagne gestart om jongeren te waarschuwen voor de financiële risico’s van deze vorm van krediet.
Achteraf betalen populair, maar risicovol
Een van de bekendste aanbieders is Klarna, dat inmiddels ook fysieke winkels wil bedienen met deze betaalmethode. Eerder dit jaar riep de overheid het bedrijf op om daar vanaf te zien. Toch blijft de vraag onder zowel winkeliers als consumenten groot, aldus Klarna.
Hoewel de Tweede Kamer eerder pleitte voor een verbod op dergelijke diensten, is dat momenteel juridisch niet haalbaar. Nieuwe Europese wetgeving, die naar verwachting volgend jaar wordt ingevoerd, moet strengere regels stellen aan deze vorm van kredietverlening.
Staatssecretaris waarschuwt op ludieke manier
In afwachting van nieuwe wetgeving probeert het kabinet jongeren bewust te maken via een publiekscampagne. Staatssecretaris van Armoedebeleid en Schuldhulpverlening, Mariëlle Paul Nobel, deelde op een middelbare school ijsjes uit met een ‘zure nasmaak’ als symbool voor de mogelijke gevolgen van achteraf betalen.
“Achteraf betalen wordt steeds verleidelijker”, waarschuwt Nobel. “Met een paar klikken haal je de mooiste spullen in huis, ook als je even geen saldo hebt. Het lijkt handig, maar geef geen geld uit dat je eigenlijk niet hebt.”
In de campagne speelt een norse kat de hoofdrol: de zogenoemde ‘betaal later-kater’. Deze kat wordt afgebeeld zittend op producten als dure sneakers of spelcomputers, en verdwijnt pas als de rekening voldaan is.
Jongeren omzeilen leeftijdsgrens
Volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) maken honderdduizenden jongeren gebruik van achteraf-betaaldiensten, terwijl dat wettelijk pas vanaf 18 jaar is toegestaan. Uit eerder onderzoek van het Nibud bleek dat jongeren de ingebouwde leeftijdscontroles gemakkelijk weten te omzeilen. “Het mag niet als je jonger bent dan 18, maar het is toch blijkbaar heel makkelijk om te doen.”
Ook blijkt uit datzelfde onderzoek dat jongeren moeite hebben het overzicht over hun financiën te behouden bij gebruik van deze diensten. Koningin Máxima noemde ‘koop nu, betaal later’ eerder dit jaar nog “een bom die in de samenleving gaat ontploffen, zeker bij jongeren”.
Nieuwe regels onderweg
Uit onderzoek in opdracht van het ministerie onder jongeren van 16 tot 21 jaar blijkt dat één op de zeven wel eens te laat heeft betaald. Een op de tien kreeg een aanmaning of extra kosten. Een kwart van de jongeren kent iemand die hierdoor in financiële problemen is geraakt.
De zorgen zijn niet ongegrond. Recentelijk oordeelde een rechter dat Klarna in twee gevallen de wet overtrad door kosten te rekenen zonder de consument te waarschuwen dat het om een lening ging. Dit had wel gemoeten volgens de regels rondom consumentenkrediet.
Met de aankomende Europese richtlijn komen er verplichte leeftijdscontroles, strengere reclame-eisen en wordt kredietwaardigheidstoetsing verplicht voor bedrijven die deze diensten aanbieden.
Consument heeft sleutel in handen
Tot die tijd richt de staatssecretaris zich op voorlichting. “Jongeren hebben vaak een laag inkomen en zijn daardoor financieel kwetsbaar”, stelt Nobel. “We willen voorkomen dat ze al heel jong in de financiële problemen komen.”
Ze benadrukt ook de rol van de consument: “Uiteindelijk heeft de consument zelf de meeste macht en invloed. Als jongeren zich bewust zijn van de risico’s en achteraf betalen niet doen, omdat ze het zich niet kunnen veroorloven, dan is dat natuurlijk het krachtigste instrument. Daar kan geen wetgeving tegenop.”
Bron: NOS
