In Familiehotel Paterswolde vond een tafelgesprek plaats met zeven deelnemers, die vanuit hun eigen vakgebied in gesprek gingen over ondernemen in Noord-Nederland. Wat maakt zakendoen in het noorden anders dan elders in het land? Welke mentaliteit hoort daarbij, waar lopen ondernemers tegenaan en waar liggen juist de kansen? In een open gesprek kwamen thema’s als samenwerking, digitalisering, bereikbaarheid, personeelsvraagstukken en ondernemerschap in een veranderende regio uitgebreid aan bod.
Nuchter ondernemen en waarde hechten aan afspraken
Het gesprek opent met de vraag wat zakendoen in het noorden anders maakt dan ondernemen elders in het land. Al snel herkennen de deelnemers daarin een bepaalde nuchterheid. Hier in het noorden wordt volgens hen vaak wat eenvoudiger gedacht over zaken, ook als het om ondernemen gaat. Daarbij speelt ook mee dat het in deze regio nog sterk voelt als ‘ons kent ons’.
Ronald Tigelaar van Vosbouw merkt dat hij in het noorden duidelijk ervaart dat mensen het belangrijk vinden om afspraken na te komen. Elders in het land ziet hij dat soms anders, al nuanceert hij dat meteen door te zeggen dat het in bijvoorbeeld Overijssel en Gelderland doorgaans ook prima gaat. “Ik doe heel veel afspraken ook nog face-to-face en dat vind ik toch wel het prettigst.”
Tegelijk komt ook naar voren dat die noordelijke manier van doen niet alleen maar voordelen heeft. Zo valt op dat men in Rotterdam vaak veel directer zegt waar het op staat, terwijl er in het noorden nogal eens wat meer om iets heen wordt gedraaid. Juist die directheid kan volgens Roy Koch van Indiv ook prettig zijn. Hij vindt het soms juist fijn als dingen helder worden uitgesproken, omdat je dan goed weet waar je aan toe bent.
De klik als basis voor samenwerking
Dat persoonlijke contact en het belang van een goede klik blijken vervolgens een belangrijk onderdeel van het gesprek. Ronald vertelt dat je je klanten ook wel uitzoekt op een bepaalde klik. Als die er niet is, dan zal het simpelweg niet werken. Lammert Kuiper van Dipp herkent dat en vertelt dat zij ook echt met bedrijven werken waarbij sprake is van een samenwerking in de volle betekenis van het woord.
Daarmee raakt het gesprek meteen aan iets dat vaker terugkomt: in het noorden draait ondernemen niet alleen om prijs of prestatie, maar ook om vertrouwen, persoonlijk contact en de vraag of partijen echt bij elkaar passen.
Verschillen tussen noord en west blijven merkbaar
Jeroen de Vries van DVC-IT ziet in zijn vakgebied eveneens grote verschillen tussen het noorden en andere delen van het land. Vooral op financieel vlak merkt hij dat ondernemers in het noorden vaak behoudender zijn. “Hier wil men toch vaker voor weinig geld een heleboel hebben, in het westen maakt dat niet veel uit, als het maar goed is en werkt. Ze willen er daar vooral geen last van hebben en dat kopen ze dan liever af. Als hier in het noorden iets nieuws is, komen er altijd eerst vragen als “Moet dat zoveel kosten, moet dat elke maand, kan het niet wat anders zijn?”, waar er in het westen vaak alleen de vraag komt er gegarandeerd kan worden dat het werkt.”
Volgens Jeroen zijn referenties en mond-tot-mondreclame in het noorden bovendien veel belangrijker. Juist daarom wil je voorkomen dat er negatieve verhalen over je rondgaan, want dan sta je volgens hem al met 2-0 achter.
Ronald herkent zelf ook verschillen in de manier waarop klanten naar dienstverlening kijken. Bij het aanbieden van een offerte merkt hij dat men in het noorden vaak vooral kijkt naar wat er op dat moment nodig is. Zaken als onderhoud komen dan later wel weer, terwijl verder naar het zuiden toe juist sneller wordt gevraagd naar bijvoorbeeld een onderhoudscontract.
Lammert merkt in zijn sector minder verschil, maar dat heeft er volgens hem ook mee te maken dat Dipp een producent is die levert aan groothandels en daar contracten mee heeft. Wanneer Harm Wiekens van Companium vraagt of er dan nog wel veel verschil zit in leveringsvoorwaarden, legt Lammert uit dat dat vooral zit in kortingen en jaarafspraken. Buiten dat om zijn de verschillen beperkt. Dipp levert bovendien op een brede schaal, veel aan de horeca, maar ook aan industrie en maritiem bijvoorbeeld.
Laten zien wat je te bieden hebt
Vanuit daar verschuift het gesprek naar de dienstverlening van Rob Jansma van Virtualtours. Harm vraagt hem of hij zich vooral bezighoudt met fotografie of met film. Rob vertelt dat hij begonnen is als Google streetview fotograaf, maar dat er bijvoorbeeld in hotels al snel vragen kwamen om ook de binnenkant zichtbaar te maken, zoals hotelkamers. “360° fotografie is in mijn optiek echt de meest geschikte manier om dat echt goed te kunnen bekijken, aangezien het met een grootdoeklens vaak een veel te vertekend beeld geeft.”
Die aanpak levert volgens hem veel voordeel op voor klanten. Zij geven terug dat ze minder werk hebben, omdat bezoekers of potentiële klanten vooraf al veel meer informatie krijgen via virtual tours. Ook bij scholen blijkt dat goed te werken. In coronatijd kon hij er in eerste instantie voor zorgen dat ouders toch een kijkje in de school konden nemen, terwijl tijdens open dagen alleen leerlingen naar binnen mochten. Inmiddels worden die virtual tours nog steeds gebruikt, juist omdat scholen zich daarmee het hele jaar door goed kunnen laten zien.
Toch merkt Rob wel degelijk regionale verschillen in de vraag naar zijn dienst. In het noorden is daar volgens hem minder vraag naar dan elders in het land. “Ik heb het idee dat men hier wat meer ingetogen is en minder laten zien wat ze te bieden hebben en in de rest van het land zijn ze daar minder bescheiden is.”
Vertrouwen, netwerk en de opkomst van de thuisbatterij
Ook Yoran Ruiter van Enerpoint vertelt hoe sterk vertrouwen en relatieopbouw een rol spelen binnen zijn sector. Voorheen werkte hij met Agrisun vooral met eenmalige klanten in de agrarische sector, waar hij met name zonnepanelen aan leverde. Met Enerpoint leveren ze thuisbatterijen, opnieuw veel in de agrarische sector, en daar wordt een goed netwerk opbouwen nog belangrijker. “Als je je werk goed doet, behoud je die klanten juist en veruit de meeste aanvragen komt dan ook vanuit bestaande klanten.”
Het verschil tussen klanten zit in zijn branche volgens hem vooral in hoeveel geld men te besteden heeft. Veel agrariërs beschikken, mede dankzij subsidies, over veel zonnepanelen. Om daar het meeste uit te halen en de negatieve kanten, zoals de terugleververgoeding, wat op te heffen, willen zij dat opvangen middels een batterij. Bij agrariërs zijn die batterijen doorgaans groter dan bij particulieren, maar daar staat tegenover dat ze ook op afstand van het huis geplaatst moeten worden en aan diverse veiligheidseisen moeten voldoen, onder meer op het gebied van brandveiligheid.
Kijkt Yoran naar de ontwikkeling waar het mkb de komende jaren het meest mee te maken krijgt, dan komt hij uit bij netcongestie, oftewel een elektriciteitsnet dat te vol raakt. Juist daar kan de thuisbatterij volgens hem opnieuw goed van pas komen.
Ondernemerschap zit in de mens, niet alleen in de regio
Aan Harm wordt gevraagd of hij de kracht van het noorden ook terugziet in de manier waarop bedrijven financieel worden geleid. Zelf kijkt hij daar anders naar. Voor hem hangt ondernemerschap vooral af van de persoon achter het bedrijf en van zaken als creativiteit, ondernemersgeest en handelsgeest. Daarmee verschuift het gesprek van regionale verschillen naar de vraag wat goed ondernemerschap in de kern eigenlijk bepaalt.
Wel ziet Harm dat AI het werk van zijn bedrijf op bepaalde punten gemakkelijker maakt. Tegelijk merkt hij dat simpele vragen nog dikwijls niet het correcte antwoord opleveren als die aan AI worden gesteld. Dat kan grote gevolgen hebben wanneer daar blind op wordt vertrouwd. “Bij ons gaat dan ook niets de deur uit zonder dat we het gecontroleerd hebben. Toch scheelt het op bepaalde vlakken van ons werk wel enorm veel tijd.”
Jeroen sluit daarop aan en vindt dat we kritisch moeten blijven, ook richting werknemers die net van school komen. Zij moeten zich er volgens hem goed van bewust zijn dat het niet allemaal zo makkelijk is als het soms lijkt en dat controle dus belangrijk blijft.
AI versnelt, maar vraagt ook om gezond verstand
De invloed van AI komt vervolgens ook vanuit een ander perspectief op tafel, wanneer Roy de vraag krijgt wat die ontwikkeling betekent voor het bouwen van websites en applicaties. Zijn antwoord is helder en zonder omwegen: “Door het te gebruiken, want als je nu niet instapt ben je te laat. Iets wat vroeger 20 uur kostte, kost straks nog meer 6 uur en je moet dus wel mee, anders ben je niet productief genoeg.”
Tegelijkertijd ziet hij ook de keerzijde. Klanten proberen steeds vaker zelf dingen te doen met behulp van bijvoorbeeld Claude, maar dat gaat ook nogal eens mis doordat de gebruiker de benodigde kennis niet heeft. Vervolgens wordt Indiv alsnog ingeschakeld om het op te lossen. Roy merkt daarbij ook op dat AI door jongeren volop wordt omarmd en dat die hun ouders vaak stimuleren om het vooral zelf te gaan proberen met behulp van AI. Hij denkt dan ook wel dat de nieuwe generatie luier wordt door AI.
Digitale weerbaarheid blijft een aandachtspunt
Vanuit AI gaat het gesprek bijna vanzelf over naar digitale veiligheid. Aan Jeroen wordt gevraagd of men in het noorden voldoende investeert in digitale weerbaarheid. Zijn antwoord is dat dit zeker nog beter zou kunnen en dat er vaak nog te makkelijk over wordt gedacht. Juist bij zaken als phishingmails is bewustzijn volgens hem van groot belang.
Harm illustreert dat met een voorbeeld van iemand die een half jaar eerder op een link had geklikt, waarna er pas een half jaar later vanuit diens naam mails werden verstuurd. Dat laat volgens hem zien hoe ver de gevolgen kunnen reiken en dat het effect niet altijd direct zichtbaar is. Ronald merkt op dat hij mede om dit soort redenen bewust niet op social media zit.
Altijd bereikbaar of juist bewust afwezig
Daarna komt een onderwerp op tafel dat voor veel ondernemers direct herkenbaar is: bereikbaarheid. Roy merkt op dat het sinds de komst van de mobiele telefoon wel onrustiger is geworden. Daarmee verschuift het gesprek naar de vraag hoe bereikbaar je eigenlijk moet en wilt zijn.
Lammert vertelt dat hij toch wel zeven dagen per week bereikbaar is, maar inmiddels wel om het weekend werkt en dus niet meer ieder weekend. Rob herkent dat en geeft aan dat hij eigenlijk altijd bereikbaar is, omdat het hem anders opdrachten kan kosten. Ook in vakanties neemt hij daarom de telefoon op.
Jeroen deed dat vroeger ook, maar heeft er sinds een paar jaar bewust voor gekozen om op bepaalde momenten, zoals tijdens vakanties, echt vrij te zijn, op een enkel spoedgeval na. Harm heeft daarin een praktische oplossing gevonden door over te stappen op Whatsapp Business en daar tijdens vakanties afwezigheidsberichten aan te zetten, waarbij mensen alleen kunnen reageren bij echte spoed. “Dit doet dan eigenlijk niemand en helpt dus enorm bij het creëren van rust. Daarnaast geeft het idee dat er door dit afwezigheidsbericht al wel een reactie op de klant is gegeven, ook een gerust gevoel.”
Jonge instroom vraagt aandacht en begeleiding
Ook het aantrekken van nieuwe mensen komt ter sprake. Ronald is daar voorzichtig positief over. Hij merkt wel dat er interesse is in het vak, maar benadrukt tegelijk dat die instroom ook goed verdeeld en begeleid moet worden. De oudere garde wil het vak leren aan een 16-jarige er namelijk niet altijd meer bij doen, iets waar hij ook alle begrip voor heeft.
Tegelijk ziet hij dat de jongere garde wel steeds positiever wordt, al moet dat volgens hem wel gestimuleerd worden. Lammert vult daarop aan dat hij bij veel jongere werknemers wel de passie voor het werk wat mist, iets wat je vroeger volgens hem toch meer zag.
Waar moet de regio de komende jaren op inzetten?
Als afsluitende vraag komt op tafel waar ondernemers in deze regio de komende jaren vooral op moeten inzetten. Dat levert verschillende antwoorden op, die samen mooi laten zien hoe breed ondernemerschap in het noorden eigenlijk is. Voor Roy is efficiëntie het sleutelwoord, terwijl Yoran, logisch vanuit zijn vakgebied, vooral wijst op duurzaamheid en zelfvoorziening.
Ronald spreekt vooral de hoop uit ondernemer te kunnen blijven, iets wat door de toenemende regelgeving volgens hem steeds lastiger wordt. Harm vindt juist dat ondernemers moeten blijven inzetten op het maken van geweldige producten en diensten, en op werk waar je echt plezier aan beleeft, zowel in het maken als in het uitoefenen ervan. Lammert benadrukt op zijn beurt hoe belangrijk het is om elkaar niet uit het oog te verliezen. Rob sluit af met de hoop dat we écht kunnen blijven en met beide benen op de grond blijven ondernemen, zonder al te hoog van de toren te blazen via de sociale media en zonder je groter voor te willen doen.
Zo laat het tafelgesprek in Familiehotel Paterswolde niet alleen zien wat ondernemen in het noorden typeert, maar ook hoeveel verschillende kanten dat ondernemerschap inmiddels heeft. Van persoonlijke klik tot digitale veiligheid, van nuchter zakendoen tot technologische vernieuwing: juist in die combinatie wordt duidelijk waar de kracht van het noorden zit.
