Sinds oktober 2024 voert Nederland opnieuw binnengrenscontroles uit, met als doel irreguliere migratie en grensoverschrijdende criminaliteit te verminderen. De maatregel moest de druk op de migratieketen verlagen, maar uit een rapport van de Algemene Rekenkamer blijkt dat de effecten beperkt zijn.
Toename van grensweigeringen, daling aanhoudingen
Voor de herinvoering hield de Koninklijke Marechaussee (KMar) al toezicht via Mobiel Toezicht Veiligheid (MTV). Deze controles vonden tot 20 kilometer van de grens plaats en waren tijdsgebonden. De nieuwe binnengrenscontroles zijn direct aan de grens en kunnen 24 uur per dag plaatsvinden. Sinds de herstart is het aantal geweigerde reizigers zonder geldige documenten gestegen. Tegelijkertijd daalde het aantal aanhoudingen voor strafbare feiten zoals mensensmokkel en documentfraude.
Minder migranten door grenscontrole, maar beperkt effect op asielinstroom
Hoewel het aantal aangetroffen asielzoekers en secundaire migranten bij de grens is gehalveerd, is het absolute aandeel klein. In 2024 werden 44.000 asielaanvragen geregistreerd; slechts 400 daarvan volgden op een MTV- of binnengrenscontrole.
Belangrijk om te benadrukken is dat de grenscontrole geen middel is om asielaanvragen te voorkomen. Zodra iemand bij de grens asiel aanvraagt, wordt diegene niet langer als irreguliere migrant beschouwd, maar doorgestuurd naar een aanmeldcentrum zoals Ter Apel.
Invloed op capaciteit van de KMar
De Algemene Rekenkamer ziet geen directe gevolgen voor de overige taken van de KMar, maar wijst wel op bestaande personele tekorten. In mei 2025 stonden er 1.050 vacatures open. Het korps telt ruim 7.500 fte, naast 400 fte reservisten en 890 marechaussees in opleiding. Hoeveel van de jaarlijkse € 720 miljoen aan uitgaven aan grenscontroles wordt besteed, blijft onbekend.
Bron: Rekenkamer
